EEN NOORDHOLLANDSE STOLPHOEVE IN LISSE; De rommeling. (129)
Door Alfons Hulkenberg
Overgenomen uit “Lisse: De Rommeling” uit 1981. Repro-Holland B.V. Alphen aan de Rijn
In de Poelpolder, schuin achter Dever, staat een zeer oude zeventiende-eeuwse boerderij. Een interessant gebouw, een echte Noordhollandse stolpboerderij of Stelp-hoeve, kennelijk hier gebouwd door (of voor) een boer uit Noord-Holland, die zich toentertijd hier gevestigd heeft. De Stichting Historisch Boerderijonderzoek, verbonden aan het Nederlands Openluchtmuseum te Arnhem, heeft er reeds lang met belangstelling naar gekeken en er in haar jaarverslag 1968 een studie aan gewijd. Maar in Lisse zelf bleef de boerderij onbekend. Wie ging er nu vroeger in Lisse naar de Poelpolder en wie ging er daar dan nog kijken naar ’n oude boederij? Een plantenverzamelaar misschien, een zogenaamde natuurliefhebber, iemand die naar vogels en torretjes keek of nog weer een ander vreemd, onzakelijk persoon. Dat is nu wel heel anders geworden! De “Boerderij van Langeveld” is in zijn opzet inderdaad zeer oud. Men noemde altijd als stichtingsjaar 1642 en dat is heel goed mogelijk. Ook het nabijgelegen buitenplaatsje Uytermeer dateerde uit dat jaar, zoals de thans in de Christelijke Mavo ingemetselde gevelsteen dit nog vertoond. De Stichting Historisch Boerderijonderzoek schrijft over deze stelphoeve onder meer; “De hoofdvorm van het gebouw is die van een Noord-Hollandse stolpboerederij met vooreind, een type dat slechts voorkwam ten noorden van de lijn Heemstede-Aalsmeer Het vooreind bevat de woning met het voorhuis – oorspronkelijk met huisdeur in de kopgevel – en de daarachter gelegen woonkeuken. Achter het beddenschot in dit vertrek is de trap naar de opzij gelegen opkamer en de zolder verborgen en de voormalige ingang naar de kelder, die thans via een ingesloten werkruimte kan worden bereikt. Laatst genoemde ruimte behoort eigenlijk reeds tot een bedrijfsgedeelte, waarvan de kern bestaat uit het zogenaamde ‘viernant’ gevormd door twee grenen gebinten met aan één zijde overstekende, opgelegde balken, die weer platen dragen, zodat een ringgording is ontstaan. In tegenstelling tot Noord-Holland zijn hierop weer drie spantjes geplaatst ter verkrijging van een tweede ringgording; de derde is tegen de sporen bevestigd. Wederom in tegenstelling tot het noorden is het vierkant niet vanaf de begane grond, maar vanaf de zoldervloer voor de hooitas bestemd. Op de begane grond is naast de — achter de keuken gelegen — kaasmakerij een dubbelrijige Zuid-Hollandse koestal ondergebracht en aan de voorkant een paardestal en een (voormalige) dorsvloer. In de loop van de 19de eeuw zijn vrijwel alle ramen en deuren vernieuwd en zijn ook muurgedeelten gewijzigd. Op het erf kwam en andere bouwsels volgden”.
“Besturen is vooruitzien”, zegt een Frans spreekwoord. Het is al lang geen geheim meer, dat voor woningbouw naar het volgend deel der Poelpolder wordt gelonkt. Als het beslist moet …… Wanneer er dan maar niet meer van die hoogbouw komt, die volgens het Ontwerp Streekplan Zuid-Holland West in een dorp als Lisse in het geheel niet thuishoort en Lisse in de Toeristenkampioen van mei 1977 een blamage als “horizonvervuiler” bezorgde. De eventuele projectontwikkelaar moet eerst maar eens een poosje hier rondlopen, door- en aanzichten en achtergronden bekijken, goed de boerengeur opsnuiven en dan pas aan het werk gaan. Dan wordt hij meteen enthousiast over de oude stolphoeve, die zo landelijk tegen de dijk aangedrukt; een pièce de résistance van waar uit hij zijn groene plan verder kan uitwerken. Stel je zo iets voor als kinderboerderij!! Misschien is er dan ook ergens over of langs de weilanden een wandelpad tussen de Poelpolder en Dever te maken met hier en daar een bankje. Wat zijn er toch nog veel mogelijkheden, wat kan het hier nog aardig worden! Men kan Lisse met zijn plannen alleen maar succes wensen!
