DEVER 650 jaar

Sporen van vroeger (LisserNieuws                                                           

20 januari 2026

Door Nico Groen

In de jaren zeventig van de 14^e eeuw is donjon Dever door ridder Reinier d’Ever gebouwd. Waarschijnlijk is de bouw gestart in 1376, nu 650 jaar geleden. Daarom wordt in Sporen van Vroeger komende tijd ingegaan op de geschiedenis van ’t Huys Dever te Lisse.

 Al in 1284 wordt Lisse in verband gebracht met de familie Ever. In dat jaar ontvangt ‘Gherardus Ever te Lysse’ geld. Waarschijnlijk woonde de familie al veel eerder in Lisse. Zo’n 100 jaar later bouwt Reinier het gebouw. Het is een zogenaamde woontoren of donjon, een versterkt woonhuis. In 1417 is heer Reinier overleden, 85 jaar oud.

De achterzijde van de donjon was gericht naar het moeras van de Lisser Poel en hoefde niet zo sterk te zijn, omdat van die kant geen groot gevaar kon dreigen. De andere muren zijn hoefijzervormig, bijna 2 meter dik en massief gemetseld. De fundamenten liggen 3 meter onder het grondoppervlak en rusten op een zandplaat van de strandwal, die loopt van Haarlem via Lisse naar Oegstgeest. Door die dikke zandlaag is na 650 jaar nog geen spoor van verzakking te merken. Omstreeks 1580 werd een bescheiden huis tegen de voorzijde gezet, dat later werd uitgebouwd tot een statig herenhuis. Dit herenhuis was groter dan de donjon zelf. Door slechte fundering en verwaarlozing stortte een deel daarvan in 1848 in. Het was toen allang niet meer bewoond, Daarna werden gaandeweg de muren gesloopt door iedereen, die stenen nodig had. Alleen de fundering bleef over. In 1862 stortte het dak van de donjon eveneens in. Deze zware muren weerstonden echter alle vernielzucht. De fundering van het herenhuis is nog steeds goed te zien doordat deze na de restauratie van het complex weer opgemetseld is. Na de Tweede Wereldoorlog werd Dever onteigend door de Nederlandse Staat, omdat de eigenaar (familie van Heereman van Zuydtwijck) in Duitsland woonde. De landerijen werden verkocht en de ruïne die al een rijksmonument was, ging in 1949 voor ƒ 1,00 naar de gemeente Lisse. Daarvoor was Dever nooit verkocht.

 Restauratie begon in 1973.

Het lobbyen van Alfons Hulkenberg leidde in 1973 tot het begin van de restauratie. Hulkenberg was amateurhistoricus die veel onderzoek heeft gedaan over de Bollenstreek  en hierover veel publiceerde. Toen  met de restauratie werd begonnen, was al het houtwerk verdwenen, waren alle raam- en deuropeningen verbrokkeld en groeiden er gras en vlierstruiken boven op de muren. Ook eenden nestelden zich daar. De voet van de muur, juist boven de waterlijn van de vroegere gracht, was zwaar beschadigd.

In 1978 ging het gebouw open voor publiek.  Achttien jaar later droeg de gemeente Lisse het beheer van de donjon over aan de Stichting Beheer Buitenplaats ’t Huys Dever.

Tussen 1988 en 2000 werd het voorhof gereconstrueerd en in 2003 maakte men er een ophaalbrug bij. In 2008 werd de loopbrug tussen voorhof en het huis gereconstrueerd.

Met dank aan de Stichting Dever. Zie ook huysdever.nl.