Boerderij Langeveld sinds 1980 een rijksmonument

Sporen van vroeger (LisserNieuws)                                                                     

8 juli 2025

Door Nico Groen

 In het kader van Lisserpoelpolder 400 jaar wordt nu aandacht besteed aan de stolpboerderij van Langeveld met het adres ’t Lange Rack 2, voorheen Eerste Poellaan 102. Bij de aanleg van de wijk Poelpolder was het adres eerst ook nog Ooievaarstraat 289.

Op een plattegrond van Lisse is duidelijk te zien, dat deze boerderij, gezien vanaf de Heereweg, schuin achter de donjon Dever ligt. De boerderij, Dever en buitenplaats Uitermeer zijn vroeger heel bewust op die plek gebouwd. Deze zijn gebouwd op een (ondergrondse) door wind opgeworpen duinrug, die vanaf de Heereweg diep doorloopt in de Poel. Zo’n oost/west duinrug werd een ‘horn’ genoemd. Deze horn heette in de 14^e en 15^e eeuw Reynershorn, waarschijnlijk vernoemd naar Reinier D’Ever (1346-1417), die de donjon gebouwd heeft. Vóór de aanleg van de Poelpolder liep het land van Dever veel verder naar het oosten door dan de huidige Ringsloot. De oorspronkelijk Poel had een grillig lopende oever. De Poel bestond namelijk uit diverse met elkaar verbonden meren: hier Zuidpoel en Geestwater genaamd. De Ringsloot volgde die grillige lijn niet, maar sneed grote stukken land af om een nette, wat rechtere Ringsloot te krijgen. Ter plekke werd een groot stuk land afgesneden. Daardoor verloor Dever maar liefst 939 roeden (meer dan een hectare) aan de Poelpolder, volgens een uitvoerig verslag uit die tijd.

Er is nogal wat verwarring over het jaar waarin de stolpboerderij gebouwd zou zijn. Alfons Hulkenberg ging er vanuit dat de boerderij in 1642 werd gebouwd, tegelijk met buitenplaats Uitermeer. Maar volgens het gemeente archief van Lisse moet dit in 1648 gebeurd zijn.

Dat de eigenlijke boerenwoning uit 1648 dateert, werd ook bewezen door een verdwenen tegeltableau op een schoorsteen met vermelding van het jaar 1648.

Het woongedeelte is aangebouwd aan de boerderij. De boerderij had in het midden een grote ruimte voor het hooi. Dit werd het vierkant genoemd. Het vierkant heeft grenen gebinten met drie ringgordingen per gebint. Om het vierkant waren de bedrijfsruimten en de woning gesitueerd. De raampartijen bestaan uit zesruits schuifvensters met een geprofileerde middenstijl. Achter de keuken was de kaasmakerij met een grote kelder. Er was een dubbele koestal. Aan de voorkant was de paardenstal en de dorsvloer. Door deze vorm is het een Noord-Hollandse stolpboerderij. Stolpboerderijen komen bijna alleen boven het Noordzeekanaal voor. Vóór 1648 zijn er zelfs maar heel weinig stolpboerderijen gebouwd. Zo’n vroege stolpboerderij in Lisse is dus heel bijzonder. De boerderij had weliswaar elektriciteit, maar was niet aangesloten op leidingwater, noch op de riolering. De bewoners hebben hun water altijd uit een wel bij de boerderij betrokken. Woningbouw in de buurt betekende het einde van het boerenbedrijf.

Omdat de fundering van de boerderij op zand rust, is deze in de loop van de eeuwen niet

erg verzakt en zo goed gebleven, dat het in 1980 een rijksmonument is geworden.

De boerderij is in 2002 door C. Horsman kundig gerestaureerd in samenwerking met de restauratiearchitect Bob C. van Beek. In het Nieuwsblad van de VOL van januari 2003 staat een uitgebreid interview met C. Horsman, de eigenaar, die opdracht tot de restauratie heeft gegeven. Ook is het artikel te vinden op de website oudlisse.nl.