Hart voor historie (8): Landgoed Keukenhof, “Zware toer om het te redden”
Wilma van Velzen
De Lisser 2007 LOKAAL; Hart voor historie
Kasteel Keukenhof op het landgoed dat zeventien rijksmonumenten telt. (Foto: Hugo Bartels)
LISSE – Het meest waardevolle cultuurhistorische erfgoed in de gemeente is Landgoed Keukenhof. Nog altijd een prachtige buitenplaats, met zeventien rijksmonumenten, een bos en landerijen. Ooit het Keukenduyn geheten leverde het als houtvestersgebied wild en hout voor de huishouding van Jacoba van Beieren. Thans is het eigendom van Stichting Kasteel Keukenhof.
Huys Keukenhof werd in 1641 in opdracht van commandeur Adriaen Maertensz Block gebouwd. Pas na 1856 werd het van torens voorzien. Minder bekend is waarom de laatste eigenaar, graaf Jan Carel Elias van Lynden, Landgoed Keukenhof na zijn dood op 6 augustus 2003 naliet aan Stichting Kasteel Keukenhof. Stichtingsvoorzitter Herman Hollander weet hierover alles te vertellen: ‘Hij presenteerde zich bij leven als een mens met morele verplichtingen ten opzichte van zijn medemens. Velen heeft hij tijdens zijn leven belangeloos terzijde gestaan.’
Rentmeester
Hollander kijkt terug op een nauwe band met graaf Van Lynden, die 90 jaar oud werd. Immers, de familie Hollander woonde op het landgoed. Grootvader was rentmeester. ‘Mijn vader, Egbert Hollander, volgde hem op. Toen hij gezondheidsklachten kreeg, sprong ik regelmatig belangeloos bij. De administratie doen en het onderhouden van contacten met de pachters. Gaandeweg hield dit steeds meer in. Uiteindelijk ben ik mijn vader opgevolgd, de derde generatie als rentmeester.’ Naarmate de graaf ouder werd, vroeg hij zich regelmatig af wat te doen met zijn bezittingen. Dat in het Brabantse St. Michelsgestel was bestemd voor zijn petekind. Dat in Oostenrijk ging naar het echtpaar dat hem de laatste tien jaar van zijn leven heeft verzorgd. Voor zijn bezit in Lisse kon hij geen ideale bestemming vinden, totdat Hollander hem voorstelde of hij voelde voor een stichting, waarvan de graaf dan voorzitter werd. Van Lynden liep warm voor dit idee, maar zijn voorgenomen functie werd niet geaccepteerd door de belastingdienst. Toch zette hij het idee voor een stichting door, maar dan met Hollander als voorzitter en Dick de Vroomen en Robert van der Mark als bestuursleden. De Vroomen kende hij als pachter van de derde generatie en de grootvader van Van der Mark was huisleverancier van levensmiddelen. Echter, de stichting zou slapende zijn, zolang Van Lynden nog leefde. In september 2002 werd Stichting Kasteel Keukenhof officieel opgericht. Na het overlijden van de graaf bleek alles testamentair zoals verwacht.
Successierechten
Omdat de stichting is gerangschikt onder de Natuurschoonwet van 1928, wordt deze gezien als goededoelenstichting. ‘Dit is voordelig ten opzichte van de successierechten. Dat moet wel, want we zijn gestart op een nulpunt. Het wordt nog een zware toer om het landgoed te redden. Alle rijksmonumenten zijn aan restauratie toe. Ignus Maes werd toegevoegd wegens diens grote ervaring met de restauratie van de Agathakerk. Dick de Vroomen overleed plotseling. Hij werd opgevolgd door zijn zoon Jack. Met Keukenhof hebben we inmiddels een marktconforme pachtovereenkomst bereikt. Samen met de overige pachtopbrengsten vormen deze ons enige vaste inkomsten. Deze zijn echter onvoldoende kostendekkend voor instandhouding. De hoop is nu gevestigd op het Masterplan.’
Frits Treffers, medeoprichter van Vereniging Oud Lisse (VOL), schrijft tien weken lang deze column
