Berichten

Heereweg 252 – Kosterij van de Grote Kerk

Cultuur historisch belangrijk vanwege gebruik als kosterij.

Kadaster: C-3548. Bouwjaar: 1912. Architect. Leen Tol sr.

De kosterswoning dateert uit 1912 en is ontworpen door architect Leen Tol sr. De kosterij, met de poortdoorgang, vormen samen met de kerkhofmuur een mooie omlijsting van het kerkgebouw met omliggend kerkhof.

De foto is vanaf het kerkhof genomen

In het midden de kosterswoning

De foto is vanaf het kerkhof genomen

Nassaustraat 45 en Oranjelaan 98 – ‘Mariakerk’

Voormalige RK-kerk met de naam ‘Onbevlekt Hart van Maria’.

Kadaster: D-8527 en D-8529. Bouwjaar: 1952. Architect: bureau Paardekooper-Barnhoorn.

De kerk werd in 1952 ontworpen door het architectenbureau Paardekooper-Barnhoorn uit Lisse, in samenwerking met Dom Hans van der Laan (van de bekende Leidse architectenfamilie en medegrondlegger van de Bossche School) en zijn broer ir. N. van der Laan.

In maart 1950 werd de basis gelegd voor de bouw van deze kerk. De bevolking nam toe en uitbreiding van het dorp was noodzakelijk. Aan de oostzijde van Lisse was nog plaats genoeg voor uitbreiding. En voor het stichten van een parochie en het bouwen van een kerk met pastorie.
Op uitnodiging van de heer G.P.A. van Zuylen, pastoor van de St. Agatha en van het kerkbestuur, bestaande uit de heren K.Barnhoorn, J.Berbee Gzn. J.P.de Koning en N.Stokman, verschenen op 12 maart 1950 (Anno Sancto) in de zaal van de Pastorie van St.Agatha de waarnemend burgemeester van Lisse de heer J.W.A.Lefeber, de heren C.M.Jonkman, Cv.d.Laan, G.A.Ransdorp, H.P.v.d.Reep en A.Th.M.Zwetsloot (de heren P.v.d.Veld, G.H.Intres en Jac.Raaphorst hadden bericht van verhindering gestuurd) voor een vergadering met als onderwerp van bespreking “Het stichten van een derde Rooms Katholieke Kerk met scholen te Lisse”.
Uit deze vergadering vormde zich een actiegroep (het Sint Willibrordus Comité), die aan de arbeid toog en binnen de kortste keren zorgde dat er bij alle katholieken, zowel in Lisse als in Lisserbroek een folder de brievenbus binnengleed, waarin de plannen bekend werden gemaakt. Met de uitnodiging om na de Hoogmis in het KAB-gebouw ( nu ‘De Gewoonste Zaak’) bijeen te komen om nader over de plannen geïnformeerd te worden.
Op zondag 10 september 1950 verscheen de pas benoemde ‘bouwpastoor’ de heer J.Staadegaard voor het eerst op een vergadering. Er zou voor een bedrag van 350.000 gulden gebouwd gaan worden.

Op 29 december 1951 kon de eerste steen worden gelegd, gemaakt door de bekende beeldhouwer Niels Steenbergen uit Teteringen. In april 1952 werd de vlag in top gehesen. Na afronding van de bouwwerkzaamheden schafte men de kruiswegstatie aan. Ene Toorop was hiervan de maker, en deze waren afkomstig uit de Lourdeskerk in Scheveningen. De klok kwam van de bekende klokkengieter Petit.

Eind 1951 worden de plannen voor een eigen kerkhof bij de kerk vastgelegd. Maar het gemeentebestuur liet weten dat men geen toestemming kon verlenen. De parochianen lieten het hier echter niet bij zitten en na veel gepraat was de zaak op 1 juni 1952 rond.

Door Mgr. Huibers, Bisschop van Haarlem, werd op Zondag 20 augustus 1952 de plechtige inwijding van de kerk van het Onbevlekt hart van Maria verricht, toegewijd aan Maria van Fatima.

Na het tweede Vaticaanse concilie werd de kerk soberder. De muren werden wit en de vertrouwde schildering in de apsis verdween onder de verf.

De ontkerkelijking en het tekort aan priesters maakten dat er een einde kwam aan de functie van kerkgebouw.

Deze belangrijke wederopbouwkerk is in maart 2007 aan de eredienst onttrokken. De Mariakerk in Lisse is op 18 maart 2007 dichtgegaan. Een dag eerder, zaterdagavond 17 maart, was de allerlaatste viering in het kerkgebouw aan de Nassaustraat. Een bijzonder moment was het moment waarop de Godslamp werd uitgeblazen. Dat maakte het einde definitief.

Het gebouw in een gezondheidscentrum geworden. Aan de Nassaustraat staat een dagkapel. Deze Mariakapel werd op 20 februari 2010 ingezegend door Adrianus Kardinaal Simonis em. aartsbisschop en voormalig inwoner van Lisse, en door Mgr. A.H. van Luyn, bisschop van Rotterdam. De kruisen van het dak zijn verwijderd om plaats te maken voor ‘kristallen’ zoals het exemplaar dat zich ook op de Mariënhof bevindt. De kerkklok is terug in een klokkenstoel, die op het kerkplein is geplaatst.

Architectuur
De kerk is een driebeukig, bakstenen pand op rechthoekige plattegrond, in het centrale deel twee bouwlagen hoog en afgedekt met een schilddak. Symmetrische voorgevel met vijf vensterassen en inwendig portaal met twee betonnen zuilen en betonnen latei. Aan de achterzijde wordt de kerk met een apsis afgesloten. Kleine vensteropeningen en eenvoudig siermetselwerk in gevels.
De gevels zijn van rode baksteen in wildverband. Op de begane grond in de voorgevel is een inwendig portaal met twee betonnen zuilen en een betonnen latei. Een grote rechthoekige ingang met rijk beschilderde deuromlijsting binnen een dubbelsteens rondboog. Aan weerszijden in de zijbeuken een smalle, lichtgetoogde vensteropening een tweeënhalf steens strek. In tweede bouwlaag centrale deel drie vierkante spaarvelden, elk voorzien van een vierkante, lichtgetoogde vensteropening onder een bakstenen strek. De gevel wordt door een omlopende betonnen lijst en banden in siermetselwerk afgesloten. De zijgevels zijn in eenzelfde stijl opgetrokken met samengestelde rondboogvensters onder dubbelsteens rondbogen in de zijbeuken, een sierlijk klokkengeveltje in de linker zijbeuk en een aangebouwd portaal in elk van de zijbeuken als kenmerkende elementen. Aan de achterzijde wordt de kerk met een apsis afgesloten.
In de entree van het centrale deel grote, rijk bewerkte houten paneeldeuren. In aangebouwde portalen eveneens houten paneeldeuren. In de boogvensters glas-in-lood ramen. Schilddak met nok haaks op de voorgevel. Op dak gesmoorde, opnieuw verbeterde Hollandse pannen en twee pirons in kruisvorm. Het kerkgebouw is door midden van een tussenlid met de pastorie verbonden. Beide bouwdelen zijn in de stijl van de kerk uitgevoerd.
ir. A.H.J. Paardekooper (1918-1991), die na de oorlog in de Bollenstreek zijn architectenpraktijk begon, was een bevlogen architect. Verhoudingen/maten waren zeer belangrijk. Onderdelen van gebouwen zijn op elkaar afgestemd. Bij de Mariakerk is de speciaal gemaakte baksteen precies 5 cm hoog. Met de specie meegerekend wordt de hoogte van een gemetselde laag precies 7 cm. Het heilige getal zeven: zeven sacramenten, zeven hoofdzonden, zeven dagen in de week.

Detail van de muren en kozijnen

Het oude interieur

Mariakek vanuit de lucht

 

Ter Beek 26 en 28 – Zusterhuis

Ter Beek 26 en 28 – Zusterhuis bij de Engelbewaarderskerk

Het voormalige zusterhuis

Tulpenstraat 35 – Salemkerk

Tulpenstraat 35 – Salemkerk
De Salemkerk is het kerkgebouw van de leden van de Gereformeerde gemeente.
Over de ontstaansgeschiedenis: midden 19e eeuw gaan enkele kerkleden over van de hervormde kerk Lisse naar de Kruisgemeente in Noordwijk . In 1865 krijgt men een eerste kerkje aan de Kanaalstraat. Voor de gereformeerde gemeente behorend bij de “Gereformeerde Kerken onder het kruis”. In 1887 volgt de nieuwe kerk en pastorie, locatie: huidige C&A.
Het huidige kerkgebouw, naar een ontwerp van architect A.F. Fresen uit Wageningen, werd ontworpen in 1935. In 1936 volgde de eerste dienst in de nieuwe kerk aan de Tulpenstraat.
In 1969? 1980werd het verenigingsgebouw bij de kerk gebouwd.
In 2000 volgde een ingrijpende verbouwing waardoor er ca.140 extra zitplaatsen werden gerealiseerd.

De Salemkerk is een zaalkerk op kruisvormige plattegrond, hoofdvolume afgedekt met elkaar kruisende zadeldaken met op de top een bescheiden torentje met spits. Het torentje is bedekt met leien en getooid met een haantje.
De vier topgevels hebben in de topgevels smalle hoge vensters met glas-in-lood. Aan het einde van de middenbeuk is aan weerszijden en parallel aan de dwarsbeuken in eenzelfde stijl een kosterij en een verenigingsgebouw gesitueerd. De gevels zijn opgetrokken in rood-grauwe baksteen in kettingverband.

De Salemkerk is met zijn sobere, ingetogen vorm een mooi voorbeeld van de traditionele Gereformeerde kerkbouw.

De Salemkerk

Een ansichtkaat van de Salemkerk

Veldhorststraat 48 – Kerk van de SGW

Veldhorststraat 48 – Christelijk Gereformeerde Kerk

Landelijk ontstond de Christelijk Gereformeerde Kerk in 1884 door afscheiding van de Gereformeerde Gemeente onder het kruis. In Lisse is de richting ontstaan na een conflict in de Gereformeerde Gemeente in 1897.
Men kerkte eerst in de Kanaalstraat in een bollenschuur en na 1 jaar bouwde men een eigen kerk, vlak bij de Gereformeerde Gemeente.
Sinds 1928 kerkt men in de Veldhorststraat.
In 1964 wordt de kerk gerestaureerd en verdwijnt het systeem van vaste zitplaatsen Sinds 2001 is er de Samenwerkingsgemeente, een volledige samenwerking tussen de Christelijk Gereformeerde Kerk en de Nederlands Gereformeerde Kerk.
Het kerkgebouw dateert uit 1927 en is ontworpen door architectenbureau Lohmann en Ponsen te Sassenheim en gebouwd door de firma Gebr. Moolenaar uit Lisse.
De bouw van de kerk, de inpandige kosterswoning en de naastgelegen pastorie duurde 9 maanden. Kostprijs ƒ58.700,–.

Het gebouw is opgetrokken in rood-grauwe baksteen in Vlaams verband. Ranke bakstenen toren met onderbroken tentdak staat half in westelijke gevel ingebouwd. De daken zijn belegd met leien. De grote verticale vensters in de topgevels en de kleinere versies in de aanbouwen zijn van staal en voorzien van glas-in-lood.

Heereweg 457 – Pastorie Heilige Engelbewaarderskerk

De Pastorie past goed bij het kerkgebouw en staat rechts hiervan.

Kadaster: B-2637. Monumentnummer: 516107. Bouwjaar: 1931. Architect: J. Stuyt.

De Pastorie van de Engelbewaarderskerk is gelijk met de kerk gebouwd in 1930-1931 op een terrein, dat voor dit doel in 1929 beschikbaar werd gesteld door de familie Heemskerk-Hoogduin. Het ontwerp voor de pastorie is evenals de ontwerpen voor de andere onderdelen van het kerkelijke complex geleverd door architect Jan Stuyt, die gebruik maakte van een door bouwpastoor Sentenie gemaakte schets. De uitvoerder van de werkzaamheden aan zowel de kerk als de pastorie was W. de Vreede uit Noordwijk. De pastorie staat rechts van het kerkgebouw en is er door middel van een tussenlid mee verbonden.

De pastorie is architectuurhistorisch van algemeen belang vanwege de karakteristieke vormgeving en detaillering en de samenhang met de kerk. Het huis is tevens van belang als behorend bij een representatieve vertegenwoordiger van een weinig meer voorkomend type kerk en als onderdeel van een door een vooraanstaand architect ontworpen complex. – De pastorie heeft ensemblewaarde als onderdeel van een complex met ruimtelijke, visuele en functionele samenhang tussen de complexonderdelen. De pastorie is bovendien van belang vanwege de herkenbaarheid en de ruime mate van gaafheid van het exterieur.

De pastorie naast de Engelenkerk vanaf de zijkant gezien

De pastorie van voren gezien

 

 

 

Heereweg 457 – Heilige Engelbewaarderskerk

De R.K. Kerk Heilige Engelbewaarders is gebouwd in Neo-Byzantijnse stijl. De kerk is aan alle zijden vrijwel symmetrisch.

Kadaster: B-2937. Monumentnummer: 516106. Bouwjaar 1930. Architect: J. Stuyt. 

Het ledental van de Sint Agathaparochie is aan het begin van de 20e eeuw flink gestegen. In buurtschap ‘de Engel’ woont een groot aantal rooms-katholieken. Reden om een nieuwe parochie te stichten.

De Engelbewaardersparochie is gesticht in 1929 en moest de bouw van een nieuwe kerk voorbereiden. Waarmee de tot dan gebruikte schuurkerk vervangen zou worden.

De eerste pastoor kreeg in januari van dat jaar de opdracht de parochie voor te bereiden en plannen te ontwikkelen voor de bouw van een kerk met pastorie en begraafplaats, een jongensschool, een meisjesschool, een bewaarschool, een kosterswoning, een zusterhuis en een broederhuis.

Reeds op 18 september 1929 kon de parochie worden opgericht en werd voor tijdelijk een noodkerk in gebruik genomen. De noodkerk bleek onmiddellijk te klein en moest meteen uitgebreid worden.

Er werd een schitterend terrein voor de nieuwbouw gevonden, gelegen bij de Beekbrug. Het terrein werd bovendien door de eigenaren, het echtpaar Heemskerk-Hoogduin, geschonken aan de parochie.

Op 7 maart 1930 werd het contract getekend voor de bouw van kerk en pastorie en al in het najaar van 1930 konden pastoor en kapelaan hun intrek nemen in de pastorie. Nadat de huidige kerk in 1931 was ingewijd door de bisschop van Haarlem, Mgr. J Aengenent, bleef de noodkerk behouden en gehandhaafd als parochiehuis, tegenwoordig “de Kleine Engel”.

Het hele complex was in twee jaar tijd gerealiseerd, maar veroorzaakte wel een hoge financieringslast. Zelf faillissement dreigde, maar kon door de nodige inspanningen (o.a. bollenveilingen) worden voorkomen.

De kerk is ontworpen door architect Jan Stuyt (1868-1934), mede naar een schets van bouwpastoor Sentenie. De bouw werd uitgevoerd door aannemer W de Vreede uit Noordwijk; kosten ƒ 232.500,00 (€ 105.500,–).
Architect Stuyt was geen onbekende in de streek. Hij ontwierp ook de Hillegomse Sint-Jozefkerk (1926-1927).

De kerk is van het type centraal-bouw en heeft met name in het interieur de stijlkenmerken van de Byzantijnse bouwkunst en kan daarom worden beschouwd als voorbeeld van Neo-Byzantijnse stijl. De kerk is aan alle zijden vrijwel symmetrisch van opbouw.

De Engelbewaarderskerk staat bekend om zijn prachtige koepel die is geschilderd door Jan Dunselman(1863-1931). In de nok van de koepel zien we drie ringen ineen. Zij vormen een uitbeelding van de H. Drie-eenheid, Vader, Zoon en H. Geest. Zij worden geëerd door 12 engelen, die rondom hen staan. Daaronder staan de apostelfiguren.

De afbeeldingen van de kruiswegstatie zijn ontworpen door de kunstenaar Joep Thiessen en in 1957 aangekocht met het geld dat de parochianen in 1954 hadden aangeboden bij de viering van het 25-jarig bestaan van de parochie.

Na het tweede Vaticaans Concilie werd in 1969 het oude altaar afgebroken en werd het gehele altaarpodium opnieuw ingericht.

 

Heereweg 258 – Agatha Klooster

Het voormalige gesticht “Sint Agatha” is omstreeks 1900 gebouwd in Neo-Gotische stijl.
Kadasternummer: C-4360: Monumentnummer: 5161041: Bouwjaar: omstreeks 1900. Architect: J.H.H Groenendael.

Het voormalige Gesticht “Sint Agatha” is omstreeks 1900 gebouwd in opdracht van de R.K. parochie Sint Agatha. Het naar een ontwerp van architect J.H.H. Groenendael, in een Neo-Gotische stijl opgetrokken gebouw werd oorspronkelijk gebruikt door Clarissen en Fransiscanessen.

Het gebouw is het restant van een complex, waarvan tevens een R.K. jongens- en een R.K. meisjesschool deel uitmaakten. Deze schoolgebouwen zijn afgebroken voor de aanleg van de Lindenlaan en de bouw van het appartementengebouw “Kloosterhof”. Nadat het “Gesticht” de oorspronkelijke functie verloor werd het in gebruik genomen als opvanghuis voor moeilijk opvoedbare jongeren. In het begin van de jaren tachtig is het gebouw door brand beschadigd, waarbij onder meer de dakruiter zware schade opliep. Deze is vervangen in 1985 met behoud van de oorspronkelijke kenmerken.

 

Ansichtkaart

Het voormalige Agathaklooster in volle glorie

 

 

Heereweg 277 – Pastorie Agathakerk

De grote pastorie past goed bij de kerk in neogotische stijl.

Kadaster: D 7939. Monumentnummer: 516103. Bouwjaar: 1902. Architect J.H. van Groenendael.

De pastorie vormt met het kerkgebouw een duidelijke eenheid. Architect Jean H. van Groenendael was als architect verantwoordelijk voor de bouw van beide. Het gebouw is ontworpen in neo-gotische stijl. Bouwperiode 1902-1903.

Boven de voordeur van de pastorie stond als opschrift een dichtregel van Paulus Potter: Dije dit niet an mocht staen, moet maar voor bije gaen!. De toenmalige burgemeester vond dit aanstootgevend en dus moest deze regel verdwijnen. En zo kwam er gewoon Anno Domino MCMII te staan.

Het is een hele grote pastorie waar vroeger een pastoor met vier kapelaans en huishoudsters woonden. De plafonds zijn bijna 4 m hoog.Pastorie Agathakerk

De pastorie

 

Heereweg 273 – Agathakerk

De Kathedraal van de Bollenstreek was 75 m. hoog. De neogotische kerk heeft fraaie glas-in-lood ramen.

Kadaster: D-7939. Monumentnummer: 516102. Bouwjaar: 1902. Architect J.H. van Groenendael.

In 1902 wordt begonnen met de bouw van de nieuwe kerk. De afmetingen zijn niet mis: 60 meter in de lengte en een transept van 29 meter. Op 7 augustus 1903 wordt de ‘Kathedraal van de Bollenstreek’ geconsecreerd door mgr. Van de Wetering, bisschop van Utrecht. De bijnaam ‘Kathedraal’ kwam doordat de toren met zijn 75 meter de hoogste van de streek werd.
Na de scheiding van kerk en staat uit 1796 moest er voor rooms-katholiek Lisse weer een kerk in het dorp komen. Sterker nog, met eiste de dorpkerk aan het Vierkant terug. Een godsdiensttwist in Lisse. De oplossing liet lang op zich wachten, maar met financiële steun van koning Willem I kon een kerk gebouwd worden. Het is dan 1842. Na het herstel van de bisschoppelijke hiërarchie wordt Lisse weer een zelfstandige parochie. De parochie van Sint Agatha groeit snel. Plannen uit 1877 om een nieuwe kerk te bouwen stranden nog om financiële redenen. Het geld voor een nieuwe kerk moest vervolgens beetje bij beetje door de parochieleden bijeengebracht worden.

Architect was Jean H. van Groenendael uit Amsterdam. Het ontwerp werd een neogotische kruisbasiliek. De kapiteelstructuur en de gewelfbeschildering zijn uitgevoerd in de Jugendstil.

De kerk heeft fraaie glas-in-lood ramen.

Niet alleen wordt de kerk gebouwd, ook de jongensschool wordt gebouwd in 1905 en het “Piusgesticht” in 1909.

De kruiswegstaties, die tussen 1903 en 1911 door diverse parochianen worden geschonken, zijn geschilderd door Jan Dunselman in Amsterdam. Op 15 augustus 1914 wordt het nieuwe orgel (van P.J. Adema en Zonen) ingewijd, juist op het 40-jarig priesterjubileum van pastoor Klekamp. In 1923 krijgt de kerk de fraaie koperen lichtkronen gemaakt in het atelier van fa. Brom te Utrecht, en in 1924 de fraaie preekstoel. Het beeld van St. Agatha, de patrones van de kerk, wordt geschonken in 1925.

De oorspronkelijke toren dreigt naar verloop van tijd scheef te zakken en moet worden vervangen. (De torenhaan is al naar beneden gekomen). In 1902 werd de bouw voor FL.136.051 aangenomen. In 1929 wordt de toren voor zo’n FL 30.594 vervangen. Een tweede kleinere toren waarin de Angelusklok is opgehangen, staat midden op de kruisbeuk. Ook deze is een vervanger van een vroegere veel spitser torentje.

In 1938 is bij graafwerk in de kerk aan het Vierkant een stuk zandsteen gevonden met een in gotische stijl gemodelleerde kelk waarboven een hostie. Deze steen werd aan de Agathaparochie geschonken in omstreeks 1950 ingemetseld in een kerkmuur.

Na het Tweede Vaticaans Concilie vinden in de jaren zestig van de twintigste eeuw ingrijpende veranderingen plaats in de kerk: het priesterkoor wordt vergroot en er komt een houten altaartafel in het midden van de kerk, de priester keert zich naar de gelovigen.

In 1992 wordt duidelijk dat de kerk hard toe is aan een grondige restauratie. Zowel van binnen als van buiten. Gedurende de periode september 1993 t/m februari 2002 ondergaat de St. Agathakerk een zeer ingrijpende restauratie. Om de geld bij elkaar te krijgen wordt een beroep gedaan op de inwoners van Lisse. Om ze van de stand van zaken op de hoogte te houden staat een immense “geldmeter” voor de kerk. De totale restauratiekosten bedragen 3.564.000 €.

In het dwarsschip van de kerk bevinden zich 4 kleine ruimtes die als biechtstoelen zijn ingericht. Bij oplevering in 1903 zijn drie ervan voorzien van een eikenhouten front. De vierde komt pas aan de beurt na de laatste grote restauratie. Bij de restauratie wordt het timpaan boven de ingang verluchtigd met een bronzen relief: een afbeelding van de heilige Agatha. De heilige Agatha is een Siciliaanse heilige(225-251). Zij wilde haar christelijke geloof en leefwijze niet verloochenen en daarop werd ze gemarteld: haar beide borsten werden afgesneden en heel haar lichaam werd verminkt. De heilige Agatha wordt vaak afgebeeld met haar borsten op een soort presenteerblaadje. Ook op dit timpaan: de heilige is verbeeld compleet met nijptang en borsten op een schotel.

Na de restauratie maakt een schenking het mogelijk de doopkapel van glas-in-lood ramen te voorzien.

In oude luister kan men in 2004 het 100-jarig bestaan van het kerkgebouw vieren.

 

Een ansichtkaart van de Agathakerk

De foto is genomen vanaf het gemeentehuis