Berichten

Engelse tuin van Zocher in 1858 in de nu 75 jarige Keukenhof

Sporen van vroeger (LisserNieuws)                                                             

2 april 2024

 door Nico Groen

Zoals in de vorige column beschreven, is in 1772 de Engelse tuin gerealiseerd, die nog steeds goed te herkennen is met slingerende lanen, hoogteverschillen en gebogen vijvers. In 1802 kwam de Engelse tuin in handen van buitenplaats Keukenhof. De tuinarchitecten van Zocher veranderden in 1858 de Engelse tuin.

Baron en barones van Pallandt waren sinds 1846 eigenaar van buitenplaats Keukenhof. Weliswaar was de Engelse tuin op Zandvliet er al sinds 1772, maar de baron en barones stond iets veel fraaiers voor ogen. Daarom nodigde Van Pallandt in 1857 de heren Jan David jr. en Louis Paul Zocher uit om een ontwerp te maken. Het bedrijf van de Zochers was toen al een van de bekendste tuinarchitecten om Engelse tuinen aan te leggen. Hun uitvalsbasis was de bomen- en vaste plantenkwekerij Rozenhagen in Haarlem, kort na 1800 gesticht door Jan David senior.

Zoals gebruikelijk bij kunstenaars gingen de Zochers met grote vrijmoedigheid te werk. Het werd een machtig plan. Daarin werden de vijvers van de overtuin op het voormalige Zandvliet royaal en breed uitgegraven tot vlak bij het kasteel. De Achterzandsloot of Losplaatssloot, die evenwijdig aan en vlak langs de Loosterweg van de Lisserbeek tot de huidig Stationsweg liep, werd gedempt. De huidige Stationsweg kwam te vervallen en werd in de water- en bospartijen opgenomen. Die weg was in 1843 aangekocht door Keukenhof.

Het gemeentebestuur gaf natuurlijk geen toestemming om de weg af te sluiten. De weg moest behouden blijven en de heren Zocher moesten een gewijzigd plan opstellen.

In oktober 1858 was dit plan gereed. De publieke weg werd gehandhaafd, maar werd met een fraaie bocht naar het noorden verlegd, verder bij het kasteel vandaan. De vijvers van Zandvliet werden flink uitgebreid, zoals op de kaart hiernaast te zien is. Het lichtblauwe is van 1772 en het donkere is zoals de vijvers er nu uitzien. (Op LisseTijdReis.nl is dit veel beter te zien). Verder is de Achterzandsloot met de losplaats aan de weg verdwenen. Deze werd toen nauwelijks meer gebruikt. Men maakte meer gebruik van het spoor en de trekvaart. De Zochers lieten op Zandvliet veel bomen herplanten, waarvan er nu nog steeds heel wat staan. Vooral beuken en eiken.

Beukenlaan

De mode was in 1858 veranderd ten opzichte van 1772. Nu waren zichtassen vanuit het hoofdgebouw heel belangrijk geworden. Daarom werd een lange beukenlaan gerealiseerd op ongeveer de plek van de Achterzandsloot. Vanuit kasteel Keukenhof kon men de hele laan afkijken tot het tegenwoordige Beatrixpaviljoen of mogelijk nog verder de ‘Wildernisse’ in. Deze laan bestaat nog steeds, maar de oude beuken moesten een tiental jaren geleden wegens gevaarlijke toestanden door nieuwe beuken vervangen worden.

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het dikke boek ‘Keukenhof’ van AM Hulkenberg uit 1975. De Engelse tuin is natuurlijk niet zo groot als het huidige tentoonstellingsterrein. Het liep toen ongeveer vanaf de Loosterweg tot de molen en verder schuin naar de Van Lyndenweg.

Foto: De plattegrond van de Engelse tuin van voor 1858 vergeleken met die erna. De weg is verlegd en de vijvers zijn vergroot.

Foto: LisseTijdReis

 

Jubilerend Keukenhof 75 jaar en nog steeds jong

Wij van Cultuur-Historische Vereniging “Oud Lisse” feliciteren Keukenhof voorjaarsbloemententoonstelling met hun jubileumjaar. De mooiste tuin ter wereld waar de lente nu al 75 jaar wordt gevierd. Waar ze ieder jaar de bloemetjes buiten zetten. De tuin waar iedere bloem eens flink uit z’n bol gaat. De tuin waar ieder jaar de wereld op visite komt. De achtertuin van Lisse. Elk jaar wordt ons dorp op de grote wereldkaart gezet. We hopen dat de Keukenhof dit nog vele jaren zal blijven doen met steeds vernieuwende ideeën. Bedankt Keukenhof voor al die jaren kleur en geur.

Keukenhof 75 jaar, maar de contouren bestaan al langer

Sporen van vroeger (LisserNieuws)                                                             

19 maart 2024

 Door Nico Groen

Op 1 maart 1949 was er een ‘peilingsvergadering’ onder bloembollentelers of er interesse was voor een buitententoonstelling. Op 13 augustus 1949 passeerde de officiële stichtingsacte van de ‘nationale bloemententoonstelling Keukenhof’ voor notaris Houtzagers in Sassenheim. Kort daarop konden de eerste werkzaamheden op ‘Zandvliet’ beginnen.

 In 1645 was sinjeur Jeronymus Coyman eigenaar van boerderij Sandvliet of Zandvliet, dat toen al lang bestond. Deze boerderij was waarschijnlijk vernoemd naar de Zandsloot er naast.

In 1665 is door hem een fraai buitenhuis gebouwd. De naam Zandvliet werd overgenomen door het buitenhuis. Het huis lag ongeveer op de plek waar nu het Driehuizenpark is. In de loop der tijd breidde buitenplaats Zandvliet zich steeds meer uit. Zandvliet was sinds 1760 in bezit gekomen van Jacob Adriaan baron Du Tour via een erfenis van zijn vrouw. Hij was een man met veel liefhebberijen en allure. Hij was voorzitter van de Staten Generaal in Den Haag en advocaat bij het Hof van Holland. Hij had een fraaie tuin en zijn verzameling planten en bomen, zijn dierenverzameling en zijn menagerie waren iets zeer bijzonders. In 1772, na gesteggel en ruiling van gronden met buitenplaats Keukenhof, heeft Du Tour alle grond ten noorden van de Stationsweg in bezit en kan hij aan zijn grote wens beginnen.

Engelse tuin in 1772

Nog datzelfde jaar begint Du Tour met de aanleg van een Engelse landschapstuin. Deze werd gerealiseerd in de ‘Wildernisse’. De tuin werd achter zijn Franse stijltuinen op het terrein van de latere tentoonstelling gerealiseerd. Slingerende lanen, hoogteverschillen, gebogen vijvers en losse boomgroepen waren de kenmerken van een Engelse Tuin. De belangrijkste contouren van het tentoonstellingsterrein zijn dus al in 1772 ontstaan en zijn nog steeds goed herkenbaar.

Toen baron Du Tour in 1780 overleed was zijn echtgenote Anna Catharina Rumph ontroostbaar en enig eigenaar geworden. Zij kwam oorspronkelijk uit Den Haag. Zij besloot weer naar den Haag te vertrekken. Zij verkocht de buitenplaats in diverse stukken. Zo werden bijvoorbeeld de boerderij en de weilanden ten oosten van de Heereweg aan de pachter van de boerderij verkocht. De latere eigenaar van Keukenhof Simon Petrus Joosten kocht de Engelse tuin in 1802. Het buitenhuis zelf werd ook verkocht en in 1809 gesloopt. De tuinen er omheen veranderden in bollenvelden.

Anna verhuisde in 1781 naar Den Haag, waar ze een buitenplaatsje kocht aan de Bezuidenhoutseweg, vlak bij de huidige Utrechtse Baan, met een tuin die mogelijk nog befaamder was dan de vermaarde tuin in Lisse. Hier was namelijk de beroemde Hortus Medicus gevestigd. Het was een kruidentuin met vele geneeskrachtige bloemen en planten. Het buitenplaatsje noemde zij ‘Klein Zandvliet’. Op deze plek is in 1925 een scholengemeenschap gesticht met de naam ‘Zandvliet’.

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het dikke boek ‘Keukenhof’ van AM Hulkenberg uit 1975 en het boek ’Van villa Zandvliet tot Zandvliet studiehuis’ uit 2000 van CJ van der Leer (Den Haag).

Foto: Een gedeelte van een schilderij van GJJ de Spinny uit 1762 voorstellende het gezin van baron du Tour.
Foto: Wikimedia Commons

 

Sandra Bechtholt directeur Keukenhof

Nieuwsblad 22 nummer 3  2023

Nieuwsflits

Het bestuur van Stichting Graaf Carel van Lynden benoemde per 1 oktober 2023 Sandra Bechtholt tot algemeen directeur van Keukenhof. Sandra was directeur van museum ‘Huis van het boek’ in Den Haag en werkte sinds 2003 in diverse marketing- en communicatiefuncties in de erfgoedsector. Zij startte haar carrière bij het Rembrandthuis en ging daarna aan de slag bij het Spoorwegmuseum in Utrecht als hoofd Marketing en Communicatie. Bij ‘Huis van het boek’ was zij verantwoordelijk voor de herpositionering van het museum, het vernieuwde tentoonstellingsbeleid en de herinrichting van de interne organisatie. Sinds 2021 is zij lid van de Raad van Toezicht van Stichting Werelderfgoed Kinderdijk. Daarnaast is ze adviseur bij het Programma Kunstpodia 2022 & 2023 van het Mondriaanfonds en is ze voorzitter van de Stichting Museumnacht Den Haag. Sandra Bechtholt gaat samen met de directeur bedrijfsvoering de directie van Keukenhof vormen. Sandra wordt benoemd tot algemeen directeur. De werving van de tweede directeur is recent gestart. Sandra Bechtholt is blij met haar benoeming: “Bezoekers uit de hele wereld worden overweldigd door de bloemenpracht in het park. De tulp spreekt tot de verbeelding van velen en zeker tot die van mij. Er is in Keukenhof ruimte voor een spectaculaire storytelling, er gebeurt hier iets verrassends. Het veelzijdige landgoed, het prachtige kasteel, een wereldberoemd bloemenpark en een gemotiveerde organisatie vormen de stevige fundamenten. Het is een eer en een uitdaging om hier samen met de mensen binnen en buiten Keukenhof een vervolg aan te geven!”

Sandra Bechtholt directeur Keukenhof

Dorpscentrum die kant op

Nieuwsflits

Nieuwsblad 22 nummer 1 2023

Op donderdag 23 maart 2023 zal Keukenhof weer opengaan voor het publiek uit binnen en buitenland. Stichting Lisse Marketing en Dorpshart Lisse probeert al jaren het publiek te verleiden om ons mooie centrum te komen bezoeken. Dit verleiden kostte altijd veel moeite omdat Keukenhof niet altijd meewerkte. Mondjesmaat kwamen er een aantal mensen met fiets of auto. De nieuwe directeur dhr. Jeroen Duyster die vorig jaar is aangesteld denkt hier gelukkig iets anders over en wil hier wel aan meewerken. Om te beginnen mogen er borden geplaatst worden bij de uitgangen van het Keukenhof om te verwijzen naar ons centrum. Wij hopen dat er, met deze wegwijsborden, meer publiek naar ons centrum zal komen voor horeca, winkels en de cultuur die bij ons te vinden is. Stichting Lisse Marketing en Dorpshart Lisse wil graag in de komende tijd meer met Keukenhof gaan samenwerken. Het eerste begin is nu al een feit.

Siemerink vertrekt na ruim 10 jaar bij Keukenhof en nieuwe Keukenhofdirecteur Jeroen Duyster

Nieuwsflits

Nieuwsblad 22 nummer 1 2023

Bart Siemerink is sinds 1 oktober 2022 geen directeur meer. Sinds september 2012 was Siemerink directeur van Keukenhof in Lisse. Daarvoor zat hij één jaar in het bestuur van Keukenhof en was facility manager bij Royal Flora Holland. Onder zijn leiding maakte Keukenhof een sterke groei door. De bezoekersaantallen namen toe tot het record van 1.5 miljoen bezoekers in 2019, de 70ste editie van Keukenhof. De toeristen komen uit zo’n 100 landen en jaarlijks waarderen ze hun bezoek met cijfers rond de 9. Ook op diverse social media kanalen groeide de belangstelling voor het park in Lisse. Ook de samenvoeging van de bloementuin en het landgoed van Kasteel Keukenhof en het in gebruik nemen het nieuwe entreegebouw was een gevolg van het uitstekende beheer van directeur Bart Siemerink in de afgelopen jaren. Siemerink spreekt over 10 hectische jaren met o.a. twee coronajaren waarin Keukenhof niet of beperkt open mocht. Maar die coronaperiode heeft Keukenhof goed doorstaan. De rol die Keukenhof vervult in regionale discussies en ondersteuning van de bloemensector is volgens Siemerink uitbreid. Daarom vond hij het nu tijd om zijn stokje over te dragen.

Nieuwe Keukenhofdirecteur Jeroen Duyster

Keukenhofdirecteur Jeroen Duyster

Op donderdag 23 maart 2023 is de bloemententoonstelling Keukenhof weer opengegaan voor het publiek uit binnen- en buitenland en wordt op 14 mei 2023 weer gesloten. Keukenhof, ’s werelds bekendste lentepark wordt nu
als 74ste editie weer geopend. De stichting bloemententoonstelling Keukenhof was op 13 augustus 1949 o:ciëel opgericht. Dus volgend jaar wordt het een jubileumjaar omdat het park dan 75 jaar bestaat. Voor de nieuwe Keukenhofdirecteur Jeroen Duyster wordt het dit jaar zijn eerste seizoen als directeur. Voor hem was dit extra spannend nu hij de eindverantwoordelijkheid had voor het planten van zeven miljoen bollen door zijn tuinmedewerkers en het ingang zetten van de marketing en ticketverkoop, naast de regeling van de openstelling van Keukenhof om extra grote verkeersdrukte in de regio te voorkomen. Met gemeenten, provincie en landelijke overheden is met ‘Zuid-Holland bereikbaar’ een gestructureerd proces ingericht waarbij intensief wordt samengewerkt aan een goede bereikbaarheid van Keukenhof en het voorkomen van extra drukte en vertraging. Vorig jaar hadden de bezoekers niet meer dan een kwartier vertraging op de weg omdat Keukenhof met tijdsloten is gaan werken en de bezoekersaantallen heeft gemaximaliseerd in overleg met openbaar vervoerders zoals Arriva en NS. Ook hee8ftKeukenhof voor de inwoners van Lisse veel gedaan door het met bloemen invullen van de rotondes en onderhoud van het landgoed Keukenhof waar iedereen vrij kan wandelen en genieten. Ook wordt Keukenhof op 2 mei voor alle inwoners van Lisse gratis opengesteld en krijgen ze daarvoor een uitnodiging. Deze uitnodiging geldt voor de hele dag. Vorig jaar werd deze unieke Keukenhofdag voor Lisse door 4800 Lissers bezocht. Ook kan men voor 45 euro/p.p. een lentepas kopen voor bezoek aan Keukenhof tijdens het hele seizoen.

Verhalen van Hollands Buiten

De stichting Monument & Verhaal maakt vertellingen en films over erfgoed en monumenten. O.a. Dever en Keukenhof.

Nieuwsflits

Nieuwsblad 21 nummer 4, 2022

Het binnenduinlandschap van Zuid- en Noord-Holland is gelukkig nog steeds rijk aan buitenplaatsen en landgoederen. Vele daarvan dateren uit de Gouden Eeuw, toen rijke Hollandse handelaren een zomerverblijf buiten de steden zochten. Sommige zijn veel ouder. Natuurlijk is er veel over deze monumenten bekend. Stichting Monument & Verhaal maakt vertellingen over het erfgoed en de monumenten. Bij die verhalen horen ook films. In september werd de eerst film op de site geplaatst en inmiddels zijn er al meerdere films uit de filmserie ‘Verhalen van Hollands Buiten’ online op de website www:monumentenverhaal.nl . Dever is al te bewonderen en de opnames voor de film over Keukenhof zijn afgerond. Een aanrader om op een winterse dag eens te kijken naar al dat schoons wat gelukkig nog bewaard is gebleven, vaak dank zij het vele werk van vrijwilligers.

 

Boek: Strijd om de Keukenhof

Jaap ten Wolde schreef een jeugdboek dat machinaties rond kasteel Keukenhof als onderwerp heeft. Ten Wolde, een forensisch accountant die zijns inziens ten onrechte een berisping van de Accountantskamer kreeg, verwerkte in dit boek zijn ervaringen met corruptie en witteboordencriminaliteit.

Nieuwsflits

Nieuwsblad jaargang 21 nummer 2, 2022

Jaap ten Wolde schreef een jeugdboek dat machinaties rond kasteel Keukenhof als onderwerp heeft. Ten Wolde, een forensisch accountant die zijns inziens ten onrechte een berisping van de Accountantskamer kreeg, verwerkte in dit boek zijn ervaringen met corruptie en witteboordencriminaliteit. Criminelen willen de tuinen van Keukenhof vernietigen en omzetten in bouwgrond voor woningen. Twee jeugdvrienden krijgen weet van de plannen dankzij hun ontdekking van vluchttunnels binnen en buiten kasteel Keukenhof. Zij roepen de hulp in van een journalist van Follow the Money. Gemeenteraad en B&W van Lisse spelen een rol in dit uiteraard verzonnen verhaal over omkoping en afpersing.

Het boek verscheen eind 2021 in eigen beheer en kost €12,95. Het is o.a. verkrijgbaar bij Grimbergen Boeken.

 

Hartpagina: Tentoonstelling Keukenhof heeft de VOL een aantal foto’s beschikbaar gesteld voor publicatie.

Tentoonstelling Keukenhof heeft de VOL een aantal foto’s beschikbaar gesteld voor publicatie.

Redactie

Jaargang 20 nummer 2, 2021

Lisse kende meerdere heldere beken in het verleden, maar deze is ongekend mooi. Die “schöne blaue Donau” is lang niet zo “schön und blau” als deze blauwe rivier in de Keukenhof. Hopelijk kabbelen volgend jaar de blauwe druifjes weer langs narcissen, hyacinten en tulpen en mogen mensenogen daar weer volop van genieten. Net als dat andere veelkleurige lint van praalwagens dat door de Bollenstreek rijdt, langs mensen van allerlei kleur uit vele landen. De lente vieren, is toch een mooier feest als iedereen weer komt mee genieten! Stel je voor, je versiert je huis met slingers en je slaat van alles in om het gezellig te maken. Als het dan zover is mag je niemand ontvangen. Al je werk is voor niets geweest. Dan praat je over iets kleins maar hier zit zoveel arbeid in de grond, zoveel organisatie, het is haast niet te beschrijven en dat voor een tweede keer. Wij van VOL wensen de KEUKENHOF voor komend jaar een VOL Keukenhof toe. We hopen ook dat de mensen straks niet voor niets op het corso staan te wachten.

We wachten met z’n allen tot het corsoweer door de streek mag trekken.Jos van Driel beeldde dat zo mooi uit in één vanzijn reclameuitingen. Dat gevoel, het turen in de verte voorbij de mensenmassa of je alwat aan ziet komen. Flarden muziek van Canite Tuba hoorde je al maar je zag nog niets. Reclamevliegtuigjes waren al ver vooruit. Politie op de motor en te paard zorgde dat mensenachter de denkbeeldige lijn bleven. Het kon dan niet lang meer duren!”De spanning stijgt”

 

Veranderingen aan het Rijksmonument Park Keukenhof

Aan een rijksmonument mogen niet zomaar essentiële zaken veranderd worden. Ingegaan wordt op de Lusthof, de Eendenkooi en de tuin rondom het kasteel.

Sporen van Vroeger ( LisserNieuws)

2 juli 2019

door Nico Groen

Aan een rijksmonument mogen niet zomaar essentiële zaken veranderd worden. Daar is toestemming van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (voorheen Rijksdienst voor de Monumentenzorg) voor nodig. Dat geldt dus ook voor het park rond kasteel Keukenhof, want dit park is een rijksmonument. De vorige keer is beschreven wat er allemaal bij dit park hoort. Deze keer gaan we dieper in op een paar markante onderdelen.

Jachtbos of lusthof

Het bos op de hoek van de Stationsweg en de Van Lyndenweg hoort ook bij het rijksmonument Park Keukenhof. Het is een van de oudste gedeelten. Volgens de beschrijving op de rijksmonumentenlijst uit 1999 was het achter de aarden wallen liggende bosperceel vroeger in gebruik als jachtbos of lusthof: “De slingerende, deels nog komvormige paden leiden door het hakhoutbos langs een enkele solitaire beuk”.  

Deze slingerende paden zijn vandaag de dag alleen aan de zuidkant te vinden. De bomen en struiken in het hele middengedeelte zijn gekapt. Het is nu een grasveld. De paden in het middengedeelte zijn grotendeel recht getrokken. Deze grote en belangrijke veranderingen zijn gedaan om op het grasveld activiteiten, zoals zomermarkten en dergelijke te organiseren. Het voordeel van deze verandering is dat  er een zichtlijn, vanaf de Van Lyndenweg naar heuvel ‘Meer Zicht ’ en visa versa, is gerealiseerd. De VOL vraagt zich af of de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed hier toestemming voor heeft gegeven.

Eendenkooi

Volgens de beschrijving van het park is er aan de zuidwestkant achter de Hofboerderij, net ten westen van de Oude Loosterweg een eendenkooi. Dit hoort ook bij het rijksmonument Park Keukenhof. Van de oorspronkelijke eendenkooi is nog een grote T-vormige vijver over. Voordat de vijver een eendenkooi werd, was deze in gebruik als houtvijver.

In een eendenkooi werden vroeger in het wild levende eenden gevangen voor consumptie. Tegenwoordig worden de nog werkende eendenkooien vooral gebruikt om eenden te ringen en om te laten zien hoe het er vroeger aan toe ging. Er zijn in den lande niet veel werkende eendenkooien meer over. De VOL vindt het van cultuurhistorisch belang als deze eendenkooi in de oorspronkelijke staat teruggebracht zou worden.

Aanleg van de tuin rondom het kasteel

De hoofdstructuur van de aanleg rondom het huis uit het einde van de 18e eeuw, te weten het verloop van de paden, de solitaire boomgroepen en de vijver in het gazon zijn nog steeds grotendeels aanwezig. In 1858 werd rondom het kasteel de tuin in Engelse landschapstijl door vader en zoon Zocher verder uitgewerkt.

De VOL hoopt dat de hoofdlijnen ook in de toekomst in tact blijven. Dat is een punt van aandacht. De karakteristieke oude hortensia’s zijn namelijk al grotendeels verdwenen, evenals diverse mooie borders met vaste planten. Daarvoor in de plaats heeft men dahlia’s geplant, die alleen in de herfst een mooi geheel vormen.

Een in 2019 gekapte eik met 164 jaarringen in de laan naast het Frederiks Hof, geplant door de Zochers rond 1860. Foto. Nico Groen