Berichten

OPEN MONUMENTENDAG 2016 GESLAAGD

Met 3500 bezoekers kan men terugzien op een geslaagde jubileumdag in Lisse. Het was namelijk de dertigste uitvoering.

Sporen van vroeger (Lisser Nieuws)

4 november 2016

door Nico Groen 

 
Na alle binnengekomen presentielijsten geteld te hebben blijken uit maar liefst 75 verschillende plaatsen bezoekers naar Lisse te zijn gekomen. Dit zijn vaak oud-Lissers, die Open Monumentendag een goede gelegenheid vinden om Lisse weer eens te bezoeken en te bekijken.

Dit concludeert het Comité Open Monumentendag Lisse na een evaluatie van de Open Monumentendag van 10 september. In dit Comité onder leiding van Emma Schuuring  is de Cultuur-Historische Vereniging “Oud Lisse” sterk vertegenwoordigd.

Thema iconen en symbolen
Het landelijk thema van deze open dag was ‘Iconen en Symbolen’. Daarom had het Comité  Lisse de daken van de deelnemers als iconen in de folder gezet. Ook waren er nogal wat deelnemers, die religieuze iconen lieten zien, soms met Russisch orthodox gezang.
De Vereniging Oud Lisse had zich op symbolen in Lisse gestort. Veel foto’s van deze symbolen waren te zien in de inloop aan de 1e Havendwarsstraat 4. Verder gaven veel deelnemers aandacht aan wat voor hen iconen en symbolen waren.

Gevarieerd aanbod
Er waren dit jaar maar liefst dertig deelnemers, een symbolisch getal, omdat het de dertigste keer was dat er in Lisse een open monumentendag werd georganiseerd. Daaronder waren weer deelnemers die  nooit eerder hadden meegedaan met Open Monumentendag. Dit waren de fam. de Munk, Keukenhofdreef 18, Danscentrum Welkom, Bondstraat 13, Villa Maria, Heereweg 107 en het Pannenkoekenhuis, Kanaalstraat 22. Het Pannenkoekenhuis is een oude boerderij uit de 18e eeuw.
Een verscheidenheid aan deelnemers deed mee, zoals 5 kerken, een klooster, een danscentrum, een museum, 2 antiekhuizen, een oud politiebureau, een huis met bollenschuur, de Heemtuin, 2 villa’s, een poldermolen, het Thomashuis, de Rijks Middelbare Tuinbouwschool, 2 kastelen, een kinderboerderij, een pannenkoekenboerderij, het Frederikshof, een monumentaal station, een kunstcentrum en een Cultuur Historisch Centrum.

Veel activiteiten
Vanuit dit gevarieerde aanbod aan monumenten waren de mooiste klanken van muziek en zang te horen. Maar er viel ook veel te zien, te beleven en zelfs te proeven  zoals iconen, symbolen, rondleidingen, torenbeklimming, optreden van dansgroepjes, Heemtuin, kantklossen, tentoonstellingen, antiek, een iconograaf, oude politiecellen, schilderijen, Deverbroodjes, proeverijen, binnenkant van een molen, kinderactiviteiten, kasteelrondleidingen, oude koffers in een monumentaal station  en vooral veel iconenschilderijen.

Het Comité wil altijd graag de jeugd erbij betrekken. Dit jaar hebben 3 scholen meegedaan: de Beekbrugschool, school de Akker en de Josephschool. 180 Leerlingen toonden hun kunstwerken in 3 verschillenden kerken: Agathakerk, Salemkerk en Engelbewaarderskerk.
Dankzij de vele vrijwilligers en het prachtige weer heeft het jubileumjaar veel mensen blij gemaakt.

Dankbaar Comité
Van de Gemeente Lisse ontving het Comité subsidie om deze 30e Open Monumentendag te organiseren. Van de landelijke Bank Giro Loterij kreeg het Comité o.a. de nieuwe vlaggen.
De paardentram met pannenkoek, die in het centrum rondreed, was een geschenk van Stichting voorheen Coöp. Onderling Belang Lisse.
Namens het Comité Open Monumentendag Lisse hartelijk dank aan alle deelnemers, medewerkers, monumenteigenaren en sponsoren.

De Agathatoren beklimmen was letterlijk en figuurlijk een van de hoogtepunten. Foto: Nico Groen

DE VERGULDE ZWAAN OPEN OP MONUMENTENDAG

De Vergulde Zwaan was vroeger een bollenschuur, gebouwd in 1910 en hoorde bij Schoolstraat 18. De bouw, de eigenaren en het gebruik door de jaren heen worden beschreven.

Sporen van vroeger (Lisser Nieuws)

23 augustus 2016

door Nico Groen             

De Open Monumentendag is dit jaar op zaterdag 10 september. Ook het servicecentrum van de Cultuur-Historische Vereniging “Oud Lisse” is die dag geopend voor het publiek.
Het landelijk thema voor deze dag is ‘iconen en symbolen’. Lisse heeft veel bijzondere gebouwen. Daarom laat de Vereniging in haar servicecentrum aan de 1e Havendwarststraat 4 een expositie zien met veel foto’s van Lissese gebouwen. Zowel oude foto’s als wat modernere zet men naast elkaar. Dit om te laten zien hoe zo’n gebouw er vroeger uit zag en hoeveel er is veranderd in de loop van de tijd. Ook is er een fotoselectie gemaakt van allerlei symbolen in Lisse. Het resultaat is zeker de moeite waard om langs te komen op die zaterdag.

Het rechter gedeelte van het servicecentrum is van oorsprong een bollenschuur. Deze is in 1910 gebouwd en behoorde bij de woning Schoolstraat 18.  Ruim honderd jaar geleden dus.
Leo van Ruiten kocht de woning en de bollenschuur in 1938, toen hij ging trouwen met Truce Beelen.
In de jaren vijftig is aan de zuidkant van de bollenschuur een nieuwe lagere schuur gebouwd door aannemer Schaap.  Deze was bestemd voor een pakplaats en voor enkele klimaatcellen om bollen te drogen.
Leo van Ruiten overleed in 1977 en had geen opvolger. In 1979 kocht de Hobaho van zijn vrouw de bollenschuur en de naast liggende schuur om er een nieuwe drukkerij te vestigen. De oude inpandige drukkerij voldeed niet meer. In de oude bollenschuur, waar nu de zaal is waar Oud Lisse gebruik van maakt, kwamen de drukpersen te staan.
Boven kwam het archief van de Hobaho. Vanwege het gewicht moesten daarom stalen binten worden gemaakt, die nog op de benedenverdieping te zien zijn. De kantoren aan de linkerkant waren voor de redactie en dergelijke.

Om de bollenschuur vanuit de entree te kunnen betreden moest aan de bestaande ventilatiedeuren een en ander worden aangepast. Dit werd gerealiseerd door een paar van de deuren, waarvan de onderkant oorspronkelijk op 30 cm hoogte was, te verlagen tot vloerniveau. Dezelfde oude deuren kwamen er daarna weer in. Dit is van binnenuit nog heel goed te zien. Ook aan de straatzijde moest een en ander worden aangepast. De noordkant van de bollenschuur is echter nog volledig in de oorspronkelijk staat. Hier is vanaf de straat heel goed te zien hoe ventilatiedeuren van bollenschuren er vroeger uit zagen.

In 2000 werd de drukkerij ontmanteld. De ruimte werd tot 2006 gebruikt door de ICT-afdeling van de Hobaho.
Op 7 maart 2007 werd het pand, eigendom van Lisse Centrum Beheer BV, door burgemeester Wienen van Katwijk geopend voor het Cultuur Historisch Genootschap Bollenstreek (CHG). Als grootgebruiker zijn hier ook de archieven en de activiteiten van de Cultuur-Historische Vereniging “Oud Lisse” ondergebracht. Ook het Bloembollencorso heeft hier ruimte gevonden, evenals de  Hardraverijvereniging. Een vergulde zwaan  siert de voorkant van het gebouw. De zwaan komt oorspronkelijk uit de grote Hobahohal, waar die naast de ingang van het Handelscentrum aan de 2de Havendwarsstraat aan de muur was bevestigd.

Aan de noordkant van de bollenschuur zijn de deuren en de muur nog origineel. Foto: Nico Groen

BOERDERIJ LANGEVELD IS SINDS 1980 EEN RIJKSMONUMENT

De stolpboerderij is gebouwd in 1642. het woonhuis is aan de boerderij vast gebouwd.

Sporen van vroeger (Lisser Nieuws)

12 juli 2016

door Nico Groen

Vorig jaar hebben we aandacht besteed aan de cultuurhistorie langs het Ommetje van de Poelpolder. Toen gingen we van de Zemelbrug over de dijk naar het zuiden naar de vroegere school Uitermeer. We lopen nu verder tot de boerderij van Langeveld met het adres ’t Lange Rack 2, voorheen Eerste Poellaan 102. Bij de aanleg van de wijk Poelpolder was het adres eerst ook nog Ooievaarstraat 289.
De boerderij werd in 1642 gebouwd, tegelijk met buitenplaats Uytermeer.
Vermeldenswaardig is de ingebouwde steen met opschrift “1818 den 4e maand, 4de dage eers gelegen. C. Langeveld”. Deze eerste steen werd gelegd door Cornelis Claesz. Langeveld. De boerderij kreeg toen de vorm van de huidige stolpboerderij.
Het woongedeelte is aangebouwd aan de boerderij. Daardoor heeft het rieten dak de vorm van een zadel (zadeldak). De boerderij had in het midden een grote ruimte voor het hooi. Dit werd het vierkant genoemd. Om het vierkant waren de bedrijfsruimten en de woning gesitueerd. Achter de keuken was de kaasmakerij met een grote kelder. Er was een dubbele koestal. Aan de voorkant was de paardenstal en de dorsvloer.
Door deze vorm is het een Noord-Hollandse stolpboerderij. Stolpboerderijen komen bijna alleen boven het Noordzeekanaal voor. Een stolpboerderij in Lisse is dus heel bijzonder.
Op een plattegrond van Lisse is duidelijk te zien, dat deze boerderij, gezien vanaf de Heereweg, schuin achter de donjon Dever ligt. De boerderij, Dever en Uytermeer zijn vroeger heel bewust op die plek gebouwd. Vóór de aanleg van de Poelpolder liep het land van Dever veel verder naar het oosten door dan de huidige Rijnsloot. De oorspronkelijk Poel had een grillig lopende oever. Deze Poel bestond namelijk uit diverse met elkaar verbonden meren: hier ter plekke Zuidpoel en Geestwater genaamd. De Rijnsloot volgde die grillige lijn niet, maar sneed grote stukken land af om een nette, wat rechtere ringsloot te krijgen. Hier ter plekke werd een groot stuk land afgesneden. Daardoor verloor Dever maar liefst 939 roeden (meer dan een hectare) aan de Poelpolder, volgens een uitvoerig verbaal uit die tijd.
Boerderij en donjon zijn gebouwd op een (ondergrondse) duinrug, die vanaf de Heereweg diep doorloopt in de Poel. Zo’n oost/west duinrug werd een ‘horn’ genoemd. Deze horn heette in de 14e en 15e eeuw Reynershorn, waarschijnlijk vernoemd naar Reinier D’Ever (1346-1417), die de donjon gebouwd heeft.
Omdat de fundering van de boerderij op zand rust, is deze in de loop van de eeuwen niet
verzakt en zo goed gebleven, dat het in 1980 een rijksmonument is geworden.
Woningbouw in de buurt betekende het einde van het boerenbedrijf.
De boerderij is in 2002 grondig gerestaureerd en is nu een woonboerderij. Daarbij werd een buitenstal en de beide bouwvallige schuren afgebroken. Daarvoor in de plaats kwam een L-vormige woning met een puntdak.
In het Nieuwsblad van de Vereniging Oud Lisse van januari 2003 staat een uitgebreid interview met C. Horsman, de eigenaar, die opdracht tot de restauratie heeft gegeven en nog steeds op de boerderij woont. Dit Nieuwsblad is in te zien tijdens de inloop op dinsdagmorgen.

De stolpboerderij vóór de restauratie in 2002. Foto: Uit Archief Vereniging Oud Lisse

BOLLENSCHUUR DRIEHUIZEN SINDS 2000 EEN RIJKSMONUMENT

Sporen van vroeger (Lisser Nieuws)                             31 mei 2016

door Nico Groen

In 2016 bestaat de Cultuur-Historische Vereniging “Oud Lisse” 25 jaar.
Een van de hoogtepunten in deze 25 jaar is het behoud  van de grote bollenschuur van Gebroeders Driehuizen, Heereweg 30, nu Driehuizenpark 1. Het gebouw aan de Heereweg uit 1930 is van de hand van de bekende architect Leen Tol jr. Dankzij bemiddeling van de Vereniging Oud Lisse is het pand in 2000 een rijksmonument geworden en mocht dus niet meer worden gesloopt. Daarmee is een karakteristieke bollenschuur behouden gebleven.
Een van de vele argumenten was, dat het geheel een karakteristieke vormgeving en detaillering heeft en dat het van belang is als representatief vertegenwoordiger van een bijzonder type bollenschuur met kantoor.
Op de rijksmonumentenlijst wordt het gebouw in 2000 als volgt omschreven.
‘Het gebouw heeft een symmetrisch vooraanzicht met een op de weg georiënteerd kantoorgedeelte met daarachter de hoog opgaande schuur. De gevels met trasraam zijn opgetrokken in schone baksteen en worden verlevendigd door decoratieve metselverbanden. Van dit type bollenschuren komen er nog maar enkele voor in de Bollenstreek’.

De vraag was toen wat er met het gebouw gedaan kon worden, waarbij  de oorspronkelijke uitstraling zoveel mogelijk intact moest blijven, terwijl het gebouw toch een herbestemming moest krijgen en aan de eisen van de moderne tijd moest worden aangepast.
In 2008/2009 kreeg het pand een herbestemming door in het gebouw appartementen te bouwen. Projectontwikkelaar Hillgate Properties en bouwbedrijf Huub Bakker maakten toen 27 twee- drie- en vierkamerappartementen, waarbij de karakteristieke kenmerken van het gebouw behouden bleven. Het gebouw heeft een schitteren atrium (hoge open ruimte), waar de appartementen omheen liggen. Dit zorgt voor een sfeervolle entree van het gebouw.

De Vereniging Oud Lisse is vanaf de oprichting in 1991 altijd zeer betrokken geweest bij het behoud en het verfraaien van markante panden. Om bewoners van deze panden te stimuleren om hun woning of bollenschuur goed te onderhouden, is al vrij snel de erepenning van de Vereniging Oud Lisse ingesteld. Dit als blijk van waardering voor bewoners die zich op een bijzondere manier hebben ingespannen om hun pand op een goede en verantwoorde manier te onderhouden.
In 2013 kregen  de heren Paff en Van der Klauw de erepenning van de Vereniging Oud Lisse. Zij bewonen het kantoorpand aan de voorkant van de voormalige bloembollenschuur. Er zijn nog heel veel originele details uit de bouwperiode bewaard gebleven. Het glas-in-lood plafond zorgt voor een heel bijzondere lichttoetreding in de hal. Het tegelwerk van vloer en muren is fantastisch. Een fraai staaltje van hergebruik: van kantoorfunctie naar woonfunctie.
Door de vele leden kon de Vereniging haar invloed aanwenden om de bollenschuur op de rijksmonumentenlijst te krijgen. Hoe meer leden, des te meer invloed zij kan uitoefenen bij de gemeente en andere instanties bij heikele kwesties, zoals nu bij de Factorij en het pand de ZON aan de Kanaalstraat. Via onderstaand mailadres kunt u zich aanmelden als lid.
Alle columns van Sporen van vroeger zijn terug te lezen op de website van de Vereniging Oud Lisse onder publicaties/Sporen van vroeger.

De voormalige bollenschuur met kantoor van de firma Driehuizen. Foto: Beeldbanklisse.nl

VEEL MONUMENTEN IN LISSE DANKZIJ VOL

Sporen van vroeger (Lisser Nieuws)                             17 mei 2016

door Nico Groen

In 2016 bestaat de Historische Vereniging Oud Lisse 25 jaar. Een van de belangrijkste projecten in die 25 jaar was het uitbreiden van het aantal gemeentelijke monumenten  en rijksmonumenten. Lisse telt nu maar liefst 34 rijksmonumenten en 92 gemeentelijke monumenten. Deze aantallen zijn er nog niet zo lang.

Vóór 1991 waren er 8 rijksmonumenten en 10 gemeentelijke monumenten. De rest is dus van de laatste 25 jaar. In de realisatie hiervan  had de Vereniging Oud Lisse een groot aandeel, zoals bij de aanwijzing als gemeentelijk monument van een groot aantal panden in 2008.
De Vereniging had in 2006 een groslijst van ca. 300 potentieel monumentwaardige panden opgesteld. De stichting Dorp Stad en Land (DSL) heeft na een langdurige en grondige inventarisatieprocedure in 2007 advies uitgebracht aan de gemeente Lisse. Op basis van een puntentelling heeft DSL hieruit een zestigtal panden geselecteerd en geadviseerd deze als gemeentelijk monument  voor te dragen. Dit advies is in november 2007 voorgelegd aan de Monumentencommissie, die hierover in januari 2008 positief advies heeft uitgebracht. Bovendien heeft zij geadviseerd  om nog 17 monumentwaardige panden, die met name van lokaal historisch belang zijn, toe te voegen aan de selectie.
De bouwkundige werkgroep van de VOL heeft aan dit advies van de Monumentencommissie intensief bijgedragen en deze commissie met redenen omkleed, geadviseerd deze 17 panden toe te voegen aan de door DSL geselecteerde lijst van 60  voorgestelde gemeentelijke monumenten.
Het college heeft in februari 2008 met het advies van de monumentencommissie ingestemd om 58 van de 60 door DSL geselecteerde panden aan te wijzen als gemeentelijk monument. Bovendien werd besloten om de 17 panden, die waren voorgedragen door de VOL nader te laten beoordelen. Daarvan zijn later de meeste panden alsnog aangewezen als gemeentelijk monument.
De 2 panden die niet werden aangewezen, terwijl zij wel voldeden aan de puntentelling van DSL waren Villa Wildlust bij de Zwartelaan en de Openbare Lagere School aan de Heereweg tegenover de Grote Kerk. Hiertegen is bezwaar gemaakt door de Cultuur-Historische  Vereniging Oud Lisse en het Cuyers Genoodschap. Dit zonder succes. Villa Wildlust is inmiddels gesloopt ten behoeve van de aanleg van de rotonde bij de Nachtegaal.

Eerst leek het er op dat de Openbare School zonder meer gesloopt zou worden ten behoeve van de nieuwbouw van de Factorij. Er gaan echter steeds meer stemmen op om de school te behouden en een andere, nuttige bestemming te geven. De Vereniging Oud Lisse steunt het burgerinitiatief om tot een andere invulling van de school te komen.

Door de vele leden kan de Vereniging haar invloed aanwenden om de school alsnog te behouden, omdat deze volgens de officiële puntentelling werkelijk monumentwaardig is.
Hoe meer leden, des te meer invloed kan de Vereniging uitoefenen bij de gemeente en andere instanties. Via onderstaand mailadres kunt u zich aanmelden als lid.

De Vereniging Oud Lisse heeft in 2010 een boek uitgegeven over monumentale gebouwen in Lisse. Het boek heet ‘Wandel- en fietsroutes Zuid en Noord: Monumenten’. Daarin worden  alle gemeentelijke monumenten en  rijksmonumenten, die Lisse rijk is, vermeld en besproken. Dit boek is nog steeds verkrijgbaar tijdens de inloop op dinsdagmorgen in de 1e Havendwarsstraat 4.

Zo’n schildje geeft een gemeentelijk monument aan. Foto: Nico Groen

000 NIEUWE LIJST WAARDEVOLLE BOMEN

Sporen van vroeger (Lisser Nieuws)                             20 april 2016

door Nico Groen

Als gevolg van het Bomenbeleidsplan, dat in 2014 door de gemeente is vastgesteld, moesten alle monumentale bomen opnieuw worden beoordeeld en worden ingedeeld op de lijst Waardevolle bomen. Het grote voordeel van Waardevolle bomen is dat nu ook bomen, die net geplant zijn, al waardevol kunnen zijn en niet mogen worden gekapt. Dit, mits de soort 120 jaar kan worden en de boven- en ondergrondse ruimte voor de boom voldoende groot is.

Er zijn nogal wat monumentale bomen van de oude monumentale bomenlijst niet opgenomen in de lijst Waardevolle bomen. Dit betreft voornamelijk zieke paardenkastanjes en afgeleefde berken.
Van een drietal is het echter onbegrijpelijk, dat zij van 1994 tot nu bij de monumentale bomen behoorden en nu niet meer. Zij staan er goed bij en zijn alleen nog maar 20 jaar ouder geworden.
Zij moeten dus op de Lijst Waardevolle bomen van de gemeente staan volgens de werkgroep Landschap, groen en bomen van de Vereniging Oud Lisse.

Als belangrijkste betreft het een grote dikke eik in de brede houtwal tussen de Essenlaan en boerderij de Phoenix van De Wit, Achterweg Zuid 66.
In 1994 had deze boom een doorsnee van 130 cm. Voor zo’n eik is het een voortreffelijke plaats op de hoge houtwal, hoog boven het grondwater. Deze hoge houtwal was vroeger onderdeel van het duingebied ter plaatse.
In de winter, als de bladeren weg zijn is het silhouet vanaf Achterweg Zuid duidelijk te zien.

De tweede boom, een rode beuk, staat op het adres Heereweg 29A. Hier staan de huizen vóór het Veldhuyzen van Zantenpark, die rond 1994 gebouwd zijn. Toen is er met succes door de Vereniging Oud Lisse geprotesteerd tegen de kap van een aantal linden en beuken, waaronder de betreffende rode beuk. Deze had toen volgens Gemeente Lisse al een doorsnee van 100 cm. De huizen zijn toen rondom de te behouden bomen gebouwd. Mogelijk is de boom in de twintiger jaren van de vorige eeuw geplant bij de bouw van de toenmalige bollenvilla’s.

Op Heereweg 36 staat een monumentale rode beuk met een doorsnee van 80 cm in 1994. Ook hier is het argument, net als bij de vorige 2 bomen, dat de boom vanaf de openbare weg niet goed zichtbaar zou zijn en daarom niet beeldbepalend. Voor de VOL, gezamenlijk met de Natuurvereniging Bollenstreek  is het onbegrijpelijk dat deze boom niet als waardevol wordt gezien, temeer omdat de boom, net als de hierboven genoemde bomen al meer dan 20 jaar op de gemeentelijke monumentale bomenlijst staat. Beeldbepalend is niet het enige criterium. Er zijn er meer, waar de bomen wel aan voldoen.
De Vereniging Oud Lisse vindt alle 3 monumentale bomen zeer waardevol vanwege  ouderdom en de cultuurhistorische waarde. Ook vanuit ecologisch standpunt moeten deze bomen op de lijst Waardevolle bomen. De drie bomen zijn gezond en kunnen nog jaren mee.

In de pas opgerichte Bomenadviesgroep van de gemeente, waarin de VOL ook zitting heeft, is dit ter sprake gekomen. Wethouder Evert Jan Nieuwenhuis heeft toen beloofd een second opinion aan te vragen.

Rode beuk achter het huis van Heereweg 29A, uit het boek ‘Wandel en fietsroutes Bomen Lisse’, dat nog verkrijgbaar is bij de Vereniging.

STATION LISSE; VAN SLOOP TOT RIJKSMONUMENT

Sporen van vroeger (Lisser Nieuws)                             5 april 2016

door Nico Groen

In 2016 bestaat de Historische Vereniging Oud Lisse 25 jaar.
Een van de hoogtepunten in deze 25 jaar is ongetwijfeld het behoud van het Station Lisse. Het Station is ontworpen door architect D.A.N. Margadant. Hij ontwierp onder meer het station van Haarlem. In de details van het Lissese Station herkent men het monumentale Haarlemse station! Het Lissese Station werd in 1905 in gebruik genomen. Vlak na de Tweede Wereldoorlog, in 1945, werd het Station uit de dienstregeling geschrapt.
Rond 1991 besloot de NS overtollige stations te slopen. Dat zou ook met het Station Lisse moeten gebeuren.
De Vereniging Oud Lisse ging hiertegen in het geweer. De Vereniging slaagde er na slepende onderhandelingen in het Station van de NS te huren voor een periode van twintig jaar met automatische verlenging, tegen een kleine huursom, maar wel met de verplichting het onderhoud voor eigen rekening ter hand te nemen. De Vereniging zei ja, want dit was de enige manier om het pand te behoeden voor sloop zoals de NS vast van plan was. De ondertekening van de overeenkomst door voorzitter Den Boer van de VOL en de directie van de Nederlandse Spoorwegen vond plaats op 26 maart 1993.

Het gebouw werd geheel gerenoveerd en zoveel mogelijk in de oude staat teruggebracht. Tijdens het schilderwerk in de wachtkamer van de 3e klasse ontdekte men Jugendstil-patronen op de banken en die versieringen heeft men wederom teruggebracht! In de wachtkamer der 1e Klasse zat een heel fraaie plafondafwerking, maar die moest helaas afgedekt worden door een geluidwerend plafond in verband met het feit dat de bovenwoning nog werd bewoond.
Het duurde niet lang of het gebouw kwam op voorspraak van de Historische Vereniging Oud Lisse op de Rijksmonumentenlijst te staan!
De VOL verhuurde het gebouw sedert 1994 aan de heer John Nederstigt uit Lisse, die er het restaurant De Verloren Koffer in vestigde (feestelijke opening op 6 december 1994). Hij was er in geslaagd de hele inrichting in de oude staat van de jaren dertig terug te brengen en de oude sfeer zo veel mogelijk te handhaven.

In 2010  zijn het Station en de grond door de NS verkocht aan Landgoed Keukenhof. Sinds die tijd heeft de Vereniging Oud Lisse er geen bemoeienis meer mee. Het Station is in ieder geval behouden. Op de website is onder Historie een goed verhaal uit 2005 te lezen bij het 100-jarig bestaan van het Station, geschreven door Frits Treffers.
Door de vele leden kon de Vereniging haar invloed aanwenden om het Station te behouden en te zorgen dat het een rijksmonument werd. Hoe meer leden, des te meer invloed kan zij uitoefenen bij de gemeente en andere instanties bij heikele kwesties, zoals nu bij de Factorij en het pand de ZON aan de Kanaalstraat. Via onderstaand mailadres kunt u zich aanmelden als lid.

Dank zij de VOL is het station nu een rijksmonument. Foto: Nico Groen

EREPENNING 2016 VOOR VOORMALIG DIRECTEURSKANTOOR HBG

Sporen van vroeger (Lisser Nieuws)                             22 maart 2016

door Nico Groen

Op de jaarvergadering van de Vereniging Oud Lisse op 17 februari  j.l. werd de erepenning 2016 uitgereikt aan Ernst Melssen, die oorspronkelijk uit Noordwijk komt.  Deze erepenning is ieder jaar bestemd voor een pand dat zorgvuldig gerestaureerd of onderhouden is.
Bij de sloop van de CNB hallen enkele jaren geleden werden 2 panden bespaard. Het hoofdgebouw, dat nu Floralis (of is het Flora Lis?) heet, is bij iedere Lisser wel bekend. Minder bekend is het gebouw op de hoek van de Tulpenstraat en de Lisbloemstraat. Dit gebouw was het vroegere directeurskantoor van de  HBG, later CNB. Floralis en dit directeurskantoor werden in 1954 gebouwd, nadat een brand het hele complex van de HBG verwoestte.

De huidige eigenaar Ernst Melssen vertelde op de jaarvergadering:  “Ik kwam in 2012 weer terug naar Nederland na met oude panden in het buitenland te hebben gewerkt. Dit voormalig CNB gebouw kwam ik per toeval tegen op mijn zoektocht naar een nieuw huis in Nederland. Ik was wel toe aan een nieuw project. Wat mij direct aansprak aan dit ontwerp van Aad Paardekooper (1918-1991) was de afmeting, de details, de stoere uitstraling, een gebouw met een ziel en het gezellige ontwerp. Het had ondanks een ex-kantoor iets huiselijks”.

De Lisser Aad Paardekooper heeft vele gebouwen in Lisse ontworpen in de Bossche stijl, zoals de Mariakerk. Paardekooper hanteerde een herkenbare stijl door gebruik van natuurlijke materialen(baksteen) en de toepassing van reliëfs. Dit is ook te zien  aan dit directeurskantoor.

Melssen over de verbouwing: “Er moesten 2 gevels aan de kant van de hallen worden opgemetseld. We hebben ‘à la Paardekooper’  gemetseld. We hebben nieuwe stalen kozijnen gezocht met rond gebogen profielen om in de togen te passen. De glas-in-lood ‘gevel’ is totaal gerestaureerd door  nieuw lood en isolatieglas in de profielen te laten zetten in Frankrijk. Een nieuw geïsoleerd dak ligt er op met dakpannen, die op de originele pannen lijken. Ik heb zelf ook een paar elementen ontworpen, die aansloten bij de visie van Paardekooper. Zoals ruitprofielen in het metselwerk boven de nieuwe voordeur. Rondom zijn zinken goten en afvoeren geplaatst. Bovendien heb ik 4 gelaagde ruiten van de originele haldeuren weten te bewaren en deze in de nieuwe haldeuren teruggeplaatst. Qua indeling heb ik het hele gebouw een open karakter gegeven. Overal ervaar je nog steeds het authentieke ontwerp. Met name boven is de open nok een fraai gegeven met originele balken partijen. Ook is de smeedijzeren trapleuning intact gebleven. Bewust heb ik  voor het oude industriële draadglas gekozen”.

Al met al is het een gebouw gebleven en geworden waar Lisse trotst op kan zijn en dat de erepenning meer dan waard is.
De erepenning werd toepasselijk uitgereikt door Cees Paardekooper, de zoon van Aad. Hij heeft in 2013 een uitgebreide biografie over zijn vader uitgebracht, waar veel van zijn werken worden uitgelicht.

Het directeurskantoor werd gerenoveerd en in een woonhuis verander. Foto: Chris Balkenende

GEREFORMEERDE GEMEENTE 150 JAAR

Sporen van vroeger (Lisser Nieuws)                                25 augustus 2015

door Nico Groen

Op 6 september a.s is het 150 jaar geleden dat de Gereformeerde Gemeente werd gesticht. Een goede gelegenheid om bij de geschiedenis van de Salemkerk stil te staan.

In 1840 kwam Hendrik van Voorst naar Lisse en pachtte de boerderij van kasteel Keukenhof. Hij was lid van de Hervormde Kerk, maar voelde zich kerkelijk in Lisse niet thuis. Hij had meer affiniteit met ‘de Gereformeerde Kerk onder het Kruis’ te Noordwijk. In 1848 ging hij over naar deze gemeente en was er van 1852 tot 1855 ouderling.
In 1847 werd Gerrit Segers tuinbaas op kasteel Keukenhof en verhuisde het gezin naar Lisse. Segers en van Voorst werden vrienden. Ook Segers was aanvankelijk lid van de Hervormde Kerk van Lisse, maar ging al spoedig met van Voorst mee naar Noordwijk, omdat de prediking hem daar veel meer aan sprak. In 1851 zegde ook hij zijn lidmaatschap van de Hervormde Kerk op.

Omdat het op den duur steeds moeilijker werd om naar Noordwijk te gaan, besloten van Voorst en Segers met nog enkele andere vrienden om iedere zondag twee leesdiensten te houden bij Segers thuis.
De vriendenkring breidde zich uit en men besloot een kerkje te bouwen aan de Kanaalstraat op grond van Gerrit Segers. Ds. Kloppenburg werd gevraagd een gemeente te stichten. Op 6 september 1865 heeft hij de gemeente geïnstitueerd. Een jaar later was de kerk al te klein en werd een nieuwe gebouwd. De oude kerk werd toen pastorie en kosterswoning. Deze nieuwe gemeente behoorde toen dus bij de  ‘Gereformeerde Kerken onder het Kruis’. In 1907 sloot men zich aan bij de toen opgerichte Gereformeerde Gemeenten.

In 1886 werd ds. Fransen beroepen. Intussen was het kerkbezoek sterk toegenomen. Uit de verre omgeving kwamen de mensen naar Lisse om de prediking van ds. Fransen te beluisteren. Iedere zondag was de kerk stampvol. Dus besloot de kerkenraad tot de bouw van een nieuwe kerk met pastorie in de Kanaalstraat, waar nu C&A staat. Op 6 februari 1887 werd de eerste dienst in dit nieuwe, derde, kerkgebouw gehouden.

Op een gegeven moment kwam het voorstel om weer een nieuwe kerk te bouwen omdat de bestaande kerk te klein was geworden. Van de gemeente Lisse werd daarvoor een perceel grond gekocht aan de Tulpenstraat. Op 17 augustus 1935 werd de eerste steen door ds. Ligtenberg gelegd.
De laatste dienst in de Kanaalstraat werd gehouden op 2 februari 1936, nadat de Gemeente hier 49 jaar gekerkt had.

Door de oorlogssituatie werd het kerkbezoek moeilijk. Er was geen elektriciteit, dus waren er geen avonddiensten meer. Helaas was ook een aantal gemeenteleden als gevolg van de oorlog overleden.
De pastorie aan de Kanaalstraat was door de Duitsers gevorderd, maar al in 1942 werd grond aangekocht voor de bouw van een nieuwe pastorie vlak bij de kerk.

In het laatste Nieuwsblad van de Vereniging Oud Lisse staat een artikel naar aanleiding van de stamboom van Gerrit Segers, 150 jaar geleden één van de twee initiatiefnemers bij het stichten van de Gereformeerde Gemeente. Gegevens zijn ontleend aan informatiemateriaal dat behoorde bij een expositie in Museum de Zwarte Tulp, die in 2006 samen met de Vereniging Oud Lisse was opgezet.

Foto uit het jubileumboek ‘Uw trouw is groot’. De derde kerk aan de Kanaalstraat heeft dienst gedaan van 1887 tot 1936.

17 RIJKSMONUMENTEN VAN KEUKENHOF

Alle rijksmonumenten van landgoed Keukenhof worden genoemd.

Sporen van vroeger (Lisser Nieuws).

10 februari 2015.

door Nico Groen

We vervolgen onze wandeling langs alle 35 geregistreerde rijksmonumenten in Lisse. Nu komen die van landgoed Keukenhof aan de beurt. Volgens het boek uit 2010 ‘Wandel- en fietsroutes Zuid en Noord: Monumenten’ van de Vereniging Oud Lisse staan er 17 rijksmonumenten op het landgoed. Daar is .in 2010 het stationsgebouw van Lisse door aankoop bijgekomen. De meeste gebouwen zijn in de loop van de tijd gerestaureerd.
• Boerderij Middelburg met karnmolen, Loosterweg-Noord 6. Vroeger heette deze boerderij uit de 17e eeuw ‘Mo(r)schveen’. Het voorhuis is in 1868 gebouwd.
• De schaapskooi met riet gedekt op het kruispunt van Loosterweg- Noord en de Stationsweg. Deze kooi uit de 19e eeuw is in 1992 herbouwd.
• De stal van het Jagershuis uit 1926 met als adres Stationsweg 51.
• Boerderij ’t Lammetje Groen, Stationsweg 53/55 . De boerderij dateert oorspronkelijk uit 1650. Later is het uitgebreid.
• Dubbel woonhuis ’t Hoogje met adres Stationsweg 164 en 166. Het dateert uit de 18e eeuw.
• Spoorwegstation, Stationsweg 57 en 59. Het station is gebouwd in 1904/1905.
• Het complex Keukenhof bestaat uit diverse rijksmonumenten. Dit bevat onder anderen, parkaanleg met o.a. de toegangspalen met natuurstenen siervazen bij de oude entree, de oude oprijlaan zelf en het kasteel Keukenhof gebouwd in 1641.
• Het Zwitsers speelhuis in de Frederik’s hof met de z.g. koude bakken (met één gerestaureerd raam) en de oude muren. Oorspronkelijk gebouwd in 1850.
• Het eendenhuis is een z.g. follie. Een romantisch huisje met een schijn duiventil. Follies werden in de 19e eeuw voornamelijk voor de sier neergezet. Het Engelse folly betekent nutteloos gebouw.
• Het koetshuis, tuigkamer, paardenstallen, woningen en tuinmanswoning zijn gebouwd in 1857-1858.
• De hofboerderij van Keukenhof is gebouwd in 1643. Het bakhuisje en karnmolen zijn nog niet gerestaureerd.
• Het washuisje met vrijstaande buitenpomp dateert uit de 18e eeuw.
• Het Sparrenhuisje gedekt met riet heeft een origineel raam

 

 

Van alle 93 gemeentelijke en 35 rijksmonumenten staan er foto’s in het wandel- fietsrouteboek met een uitgebreide beschrijving. Vaak staan er meerdere foto’s en tekeningen uit vroegere tijden bij. Dit boek is te koop bij de plaatselijke boekhandel en bij de Vereniging Oud Lisse.

 

 

 

Het kasteel zelf is een van de rijksmonumenten

Het romantische eendenhuis-follie is een van de rijksmonumenten van Lisse. Foto Nico Groen