Berichten

NIEUWE LIJST WAARDEVOLLE BOMEN

Sporen van vroeger (Lisser Nieuws)                             20 april 2016

door Nico Groen

Als gevolg van het Bomenbeleidsplan, dat in 2014 door de gemeente is vastgesteld, moesten alle monumentale bomen opnieuw worden beoordeeld en worden ingedeeld op de lijst Waardevolle bomen. Het grote voordeel van Waardevolle bomen is dat nu ook bomen, die net geplant zijn, al waardevol kunnen zijn en niet mogen worden gekapt. Dit, mits de soort 120 jaar kan worden en de boven- en ondergrondse ruimte voor de boom voldoende groot is.

Er zijn nogal wat monumentale bomen van de oude monumentale bomenlijst niet opgenomen in de lijst Waardevolle bomen. Dit betreft voornamelijk zieke paardenkastanjes en afgeleefde berken.
Van een drietal is het echter onbegrijpelijk, dat zij van 1994 tot nu bij de monumentale bomen behoorden en nu niet meer. Zij staan er goed bij en zijn alleen nog maar 20 jaar ouder geworden.
Zij moeten dus op de Lijst Waardevolle bomen van de gemeente staan volgens de werkgroep Landschap, groen en bomen van de Vereniging Oud Lisse.

Als belangrijkste betreft het een grote dikke eik in de brede houtwal tussen de Essenlaan en boerderij de Phoenix van De Wit, Achterweg Zuid 66.
In 1994 had deze boom een doorsnee van 130 cm. Voor zo’n eik is het een voortreffelijke plaats op de hoge houtwal, hoog boven het grondwater. Deze hoge houtwal was vroeger onderdeel van het duingebied ter plaatse.
In de winter, als de bladeren weg zijn is het silhouet vanaf Achterweg Zuid duidelijk te zien.

De tweede boom, een rode beuk, staat op het adres Heereweg 29A. Hier staan de huizen vóór het Veldhuyzen van Zantenpark, die rond 1994 gebouwd zijn. Toen is er met succes door de Vereniging Oud Lisse geprotesteerd tegen de kap van een aantal linden en beuken, waaronder de betreffende rode beuk. Deze had toen volgens Gemeente Lisse al een doorsnee van 100 cm. De huizen zijn toen rondom de te behouden bomen gebouwd. Mogelijk is de boom in de twintiger jaren van de vorige eeuw geplant bij de bouw van de toenmalige bollenvilla’s.

Op Heereweg 36 staat een monumentale rode beuk met een doorsnee van 80 cm in 1994. Ook hier is het argument, net als bij de vorige 2 bomen, dat de boom vanaf de openbare weg niet goed zichtbaar zou zijn en daarom niet beeldbepalend. Voor de VOL, gezamenlijk met de Natuurvereniging Bollenstreek  is het onbegrijpelijk dat deze boom niet als waardevol wordt gezien, temeer omdat de boom, net als de hierboven genoemde bomen al meer dan 20 jaar op de gemeentelijke monumentale bomenlijst staat. Beeldbepalend is niet het enige criterium. Er zijn er meer, waar de bomen wel aan voldoen.
De Vereniging Oud Lisse vindt alle 3 monumentale bomen zeer waardevol vanwege  ouderdom en de cultuurhistorische waarde. Ook vanuit ecologisch standpunt moeten deze bomen op de lijst Waardevolle bomen. De drie bomen zijn gezond en kunnen nog jaren mee.

In de pas opgerichte Bomenadviesgroep van de gemeente, waarin de VOL ook zitting heeft, is dit ter sprake gekomen. Wethouder Evert Jan Nieuwenhuis heeft toen beloofd een second opinion aan te vragen.

Rode beuk achter het huis van Heereweg 29A, uit het boek ‘Wandel en fietsroutes Bomen Lisse’, dat nog verkrijgbaar is bij de Vereniging.

STATION LISSE; VAN SLOOP TOT RIJKSMONUMENT

Sporen van vroeger (Lisser Nieuws)                             5 april 2016

door Nico Groen

In 2016 bestaat de Historische Vereniging Oud Lisse 25 jaar.
Een van de hoogtepunten in deze 25 jaar is ongetwijfeld het behoud van het Station Lisse. Het Station is ontworpen door architect D.A.N. Margadant. Hij ontwierp onder meer het station van Haarlem. In de details van het Lissese Station herkent men het monumentale Haarlemse station! Het Lissese Station werd in 1905 in gebruik genomen. Vlak na de Tweede Wereldoorlog, in 1945, werd het Station uit de dienstregeling geschrapt.
Rond 1991 besloot de NS overtollige stations te slopen. Dat zou ook met het Station Lisse moeten gebeuren.
De Vereniging Oud Lisse ging hiertegen in het geweer. De Vereniging slaagde er na slepende onderhandelingen in het Station van de NS te huren voor een periode van twintig jaar met automatische verlenging, tegen een kleine huursom, maar wel met de verplichting het onderhoud voor eigen rekening ter hand te nemen. De Vereniging zei ja, want dit was de enige manier om het pand te behoeden voor sloop zoals de NS vast van plan was. De ondertekening van de overeenkomst door voorzitter Den Boer van de VOL en de directie van de Nederlandse Spoorwegen vond plaats op 26 maart 1993.

Het gebouw werd geheel gerenoveerd en zoveel mogelijk in de oude staat teruggebracht. Tijdens het schilderwerk in de wachtkamer van de 3e klasse ontdekte men Jugendstil-patronen op de banken en die versieringen heeft men wederom teruggebracht! In de wachtkamer der 1e Klasse zat een heel fraaie plafondafwerking, maar die moest helaas afgedekt worden door een geluidwerend plafond in verband met het feit dat de bovenwoning nog werd bewoond.
Het duurde niet lang of het gebouw kwam op voorspraak van de Historische Vereniging Oud Lisse op de Rijksmonumentenlijst te staan!
De VOL verhuurde het gebouw sedert 1994 aan de heer John Nederstigt uit Lisse, die er het restaurant De Verloren Koffer in vestigde (feestelijke opening op 6 december 1994). Hij was er in geslaagd de hele inrichting in de oude staat van de jaren dertig terug te brengen en de oude sfeer zo veel mogelijk te handhaven.

In 2010  zijn het Station en de grond door de NS verkocht aan Landgoed Keukenhof. Sinds die tijd heeft de Vereniging Oud Lisse er geen bemoeienis meer mee. Het Station is in ieder geval behouden. Op de website is onder Historie een goed verhaal uit 2005 te lezen bij het 100-jarig bestaan van het Station, geschreven door Frits Treffers.
Door de vele leden kon de Vereniging haar invloed aanwenden om het Station te behouden en te zorgen dat het een rijksmonument werd. Hoe meer leden, des te meer invloed kan zij uitoefenen bij de gemeente en andere instanties bij heikele kwesties, zoals nu bij de Factorij en het pand de ZON aan de Kanaalstraat. Via onderstaand mailadres kunt u zich aanmelden als lid.

Dank zij de VOL is het station nu een rijksmonument. Foto: Nico Groen

EREPENNING 2016 VOOR VOORMALIG DIRECTEURSKANTOOR HBG

Sporen van vroeger (Lisser Nieuws)                             22 maart 2016

door Nico Groen

Op de jaarvergadering van de Vereniging Oud Lisse op 17 februari  j.l. werd de erepenning 2016 uitgereikt aan Ernst Melssen, die oorspronkelijk uit Noordwijk komt.  Deze erepenning is ieder jaar bestemd voor een pand dat zorgvuldig gerestaureerd of onderhouden is.
Bij de sloop van de CNB hallen enkele jaren geleden werden 2 panden bespaard. Het hoofdgebouw, dat nu Floralis (of is het Flora Lis?) heet, is bij iedere Lisser wel bekend. Minder bekend is het gebouw op de hoek van de Tulpenstraat en de Lisbloemstraat. Dit gebouw was het vroegere directeurskantoor van de  HBG, later CNB. Floralis en dit directeurskantoor werden in 1954 gebouwd, nadat een brand het hele complex van de HBG verwoestte.

De huidige eigenaar Ernst Melssen vertelde op de jaarvergadering:  “Ik kwam in 2012 weer terug naar Nederland na met oude panden in het buitenland te hebben gewerkt. Dit voormalig CNB gebouw kwam ik per toeval tegen op mijn zoektocht naar een nieuw huis in Nederland. Ik was wel toe aan een nieuw project. Wat mij direct aansprak aan dit ontwerp van Aad Paardekooper (1918-1991) was de afmeting, de details, de stoere uitstraling, een gebouw met een ziel en het gezellige ontwerp. Het had ondanks een ex-kantoor iets huiselijks”.

De Lisser Aad Paardekooper heeft vele gebouwen in Lisse ontworpen in de Bossche stijl, zoals de Mariakerk. Paardekooper hanteerde een herkenbare stijl door gebruik van natuurlijke materialen(baksteen) en de toepassing van reliëfs. Dit is ook te zien  aan dit directeurskantoor.

Melssen over de verbouwing: “Er moesten 2 gevels aan de kant van de hallen worden opgemetseld. We hebben ‘à la Paardekooper’  gemetseld. We hebben nieuwe stalen kozijnen gezocht met rond gebogen profielen om in de togen te passen. De glas-in-lood ‘gevel’ is totaal gerestaureerd door  nieuw lood en isolatieglas in de profielen te laten zetten in Frankrijk. Een nieuw geïsoleerd dak ligt er op met dakpannen, die op de originele pannen lijken. Ik heb zelf ook een paar elementen ontworpen, die aansloten bij de visie van Paardekooper. Zoals ruitprofielen in het metselwerk boven de nieuwe voordeur. Rondom zijn zinken goten en afvoeren geplaatst. Bovendien heb ik 4 gelaagde ruiten van de originele haldeuren weten te bewaren en deze in de nieuwe haldeuren teruggeplaatst. Qua indeling heb ik het hele gebouw een open karakter gegeven. Overal ervaar je nog steeds het authentieke ontwerp. Met name boven is de open nok een fraai gegeven met originele balken partijen. Ook is de smeedijzeren trapleuning intact gebleven. Bewust heb ik  voor het oude industriële draadglas gekozen”.

Al met al is het een gebouw gebleven en geworden waar Lisse trotst op kan zijn en dat de erepenning meer dan waard is.
De erepenning werd toepasselijk uitgereikt door Cees Paardekooper, de zoon van Aad. Hij heeft in 2013 een uitgebreide biografie over zijn vader uitgebracht, waar veel van zijn werken worden uitgelicht.

Het directeurskantoor werd gerenoveerd en in een woonhuis verander. Foto: Chris Balkenende

GEREFORMEERDE GEMEENTE 50 JAAR

Sporen van vroeger (Lisser Nieuws)                                25 augustus 2015

door Nico Groen

Op 6 september a.s is het 150 jaar geleden dat de Gereformeerde Gemeente werd gesticht. Een goede gelegenheid om bij de geschiedenis van de Salemkerk stil te staan.

In 1840 kwam Hendrik van Voorst naar Lisse en pachtte de boerderij van kasteel Keukenhof. Hij was lid van de Hervormde Kerk, maar voelde zich kerkelijk in Lisse niet thuis. Hij had meer affiniteit met ‘de Gereformeerde Kerk onder het Kruis’ te Noordwijk. In 1848 ging hij over naar deze gemeente en was er van 1852 tot 1855 ouderling.
In 1847 werd Gerrit Segers tuinbaas op kasteel Keukenhof en verhuisde het gezin naar Lisse. Segers en van Voorst werden vrienden. Ook Segers was aanvankelijk lid van de Hervormde Kerk van Lisse, maar ging al spoedig met van Voorst mee naar Noordwijk, omdat de prediking hem daar veel meer aan sprak. In 1851 zegde ook hij zijn lidmaatschap van de Hervormde Kerk op.

Omdat het op den duur steeds moeilijker werd om naar Noordwijk te gaan, besloten van Voorst en Segers met nog enkele andere vrienden om iedere zondag twee leesdiensten te houden bij Segers thuis.
De vriendenkring breidde zich uit en men besloot een kerkje te bouwen aan de Kanaalstraat op grond van Gerrit Segers. Ds. Kloppenburg werd gevraagd een gemeente te stichten. Op 6 september 1865 heeft hij de gemeente geïnstitueerd. Een jaar later was de kerk al te klein en werd een nieuwe gebouwd. De oude kerk werd toen pastorie en kosterswoning. Deze nieuwe gemeente behoorde toen dus bij de  ‘Gereformeerde Kerken onder het Kruis’. In 1907 sloot men zich aan bij de toen opgerichte Gereformeerde Gemeenten.

In 1886 werd ds. Fransen beroepen. Intussen was het kerkbezoek sterk toegenomen. Uit de verre omgeving kwamen de mensen naar Lisse om de prediking van ds. Fransen te beluisteren. Iedere zondag was de kerk stampvol. Dus besloot de kerkenraad tot de bouw van een nieuwe kerk met pastorie in de Kanaalstraat, waar nu C&A staat. Op 6 februari 1887 werd de eerste dienst in dit nieuwe, derde, kerkgebouw gehouden.

Op een gegeven moment kwam het voorstel om weer een nieuwe kerk te bouwen omdat de bestaande kerk te klein was geworden. Van de gemeente Lisse werd daarvoor een perceel grond gekocht aan de Tulpenstraat. Op 17 augustus 1935 werd de eerste steen door ds. Ligtenberg gelegd.
De laatste dienst in de Kanaalstraat werd gehouden op 2 februari 1936, nadat de Gemeente hier 49 jaar gekerkt had.

Door de oorlogssituatie werd het kerkbezoek moeilijk. Er was geen elektriciteit, dus waren er geen avonddiensten meer. Helaas was ook een aantal gemeenteleden als gevolg van de oorlog overleden.
De pastorie aan de Kanaalstraat was door de Duitsers gevorderd, maar al in 1942 werd grond aangekocht voor de bouw van een nieuwe pastorie vlak bij de kerk.

In het laatste Nieuwsblad van de Vereniging Oud Lisse staat een artikel naar aanleiding van de stamboom van Gerrit Segers, 150 jaar geleden één van de twee initiatiefnemers bij het stichten van de Gereformeerde Gemeente. Gegevens zijn ontleend aan informatiemateriaal dat behoorde bij een expositie in Museum de Zwarte Tulp, die in 2006 samen met de Vereniging Oud Lisse was opgezet.

Foto uit het jubileumboek ‘Uw trouw is groot’. De derde kerk aan de Kanaalstraat heeft dienst gedaan van 1887 tot 1936.

17 RIJKSMONUMENTEN VAN KEUKENHOF

Alle rijksmonumenten van landgoed Keukenhof worden genoemd.

Sporen van vroeger (Lisser Nieuws).

10 februari 2015.

door Nico Groen

We vervolgen onze wandeling langs alle 35 geregistreerde rijksmonumenten in Lisse. Nu komen die van landgoed Keukenhof aan de beurt. Volgens het boek uit 2010 ‘Wandel- en fietsroutes Zuid en Noord: Monumenten’ van de Vereniging Oud Lisse staan er 17 rijksmonumenten op het landgoed. Daar is .in 2010 het stationsgebouw van Lisse door aankoop bijgekomen. De meeste gebouwen zijn in de loop van de tijd gerestaureerd.
• Boerderij Middelburg met karnmolen, Loosterweg-Noord 6. Vroeger heette deze boerderij uit de 17e eeuw ‘Mo(r)schveen’. Het voorhuis is in 1868 gebouwd.
• De schaapskooi met riet gedekt op het kruispunt van Loosterweg- Noord en de Stationsweg. Deze kooi uit de 19e eeuw is in 1992 herbouwd.
• De stal van het Jagershuis uit 1926 met als adres Stationsweg 51.
• Boerderij ’t Lammetje Groen, Stationsweg 53/55 . De boerderij dateert oorspronkelijk uit 1650. Later is het uitgebreid.
• Dubbel woonhuis ’t Hoogje met adres Stationsweg 164 en 166. Het dateert uit de 18e eeuw.
• Spoorwegstation, Stationsweg 57 en 59. Het station is gebouwd in 1904/1905.
• Het complex Keukenhof bestaat uit diverse rijksmonumenten. Dit bevat onder anderen, parkaanleg met o.a. de toegangspalen met natuurstenen siervazen bij de oude entree, de oude oprijlaan zelf en het kasteel Keukenhof gebouwd in 1641.
• Het Zwitsers speelhuis in de Frederik’s hof met de z.g. koude bakken (met één gerestaureerd raam) en de oude muren. Oorspronkelijk gebouwd in 1850.
• Het eendenhuis is een z.g. follie. Een romantisch huisje met een schijn duiventil. Follies werden in de 19e eeuw voornamelijk voor de sier neergezet. Het Engelse folly betekent nutteloos gebouw.
• Het koetshuis, tuigkamer, paardenstallen, woningen en tuinmanswoning zijn gebouwd in 1857-1858.
• De hofboerderij van Keukenhof is gebouwd in 1643. Het bakhuisje en karnmolen zijn nog niet gerestaureerd.
• Het washuisje met vrijstaande buitenpomp dateert uit de 18e eeuw.
• Het Sparrenhuisje gedekt met riet heeft een origineel raam

 

 

Van alle 93 gemeentelijke en 35 rijksmonumenten staan er foto’s in het wandel- fietsrouteboek met een uitgebreide beschrijving. Vaak staan er meerdere foto’s en tekeningen uit vroegere tijden bij. Dit boek is te koop bij de plaatselijke boekhandel en bij de Vereniging Oud Lisse.

 

 

 

Het kasteel zelf is een van de rijksmonumenten

Het romantische eendenhuis-follie is een van de rijksmonumenten van Lisse. Foto Nico Groen

35 RIJKSMONUMENTEN VAN LISSE

35 Rijksmonumenten worden besproken.

Sporen van vroeger (Lisser Nieuws).

27 januari 2015.

 

door Nico Groen

De Vereniging Oud Lisse heeft in 2010 een boek uitgegeven over monumentale gebouwen in Lisse. Het boek heet ‘Wandel- en fietsroutes Zuid en Noord: Monumenten’. Daarin wordt vermeld, dat Lisse 93 gemeentelijke monumenten en 35 rijksmonumenten rijk is. Mede door inspanningen van de Vereniging Oud Lisse is dit grote aantal tot stand gekomen. Van de rijksmonumenten zijn er maar liefst 17 van Landgoed Keukenhof. De overige rijksmonumenten staan verspreid in Lisse:
De Grote Kerk aan het Vierkant Heereweg 250. Het schip stamt uit de 15e eeuw, maar de kerk is diverse keren gedeeltelijk herbouwd en gerestaureerd.
De boerderij van Wassergeest, Achterweg Zuid 35, 37 en 39. De boerderij is gebouwd in 1856 op de fundamenten van buitenplaats ‘Wassergeest’. Eerste bewoning omstreeks 1660.
De Heilige Engelbewaarderskerk in de Engel, Heereweg 457. De kerk en de pastorie werden in 1930 gebouwd in de Neo-Byzantijnse stijl.
De pastorie van de Engelbewaarderskerk, Heereweg 459.
Boerderij Willemshoeve, tegenwoordig beter bekend als de boerderij van Heemskerk, Heereweg 443. Het is een boerderij met een rieten zadeldak uit de 17e eeuw.
Het poortwachtershuisje bij ’t Huys Dever’, Heereweg 347c. Het huisje is gebouwd tussen 1630 en 1640.
’t Huys Dever’, Heereweg 349a.
Huis ‘Nieuw Zomerzorg’ met aangebouwde bollenschuur, Heereweg 287, 289 en Zwanendeef 2a. De woning is gebouwd in 1891. Het voorhuis werd in 1899 naar voren uitgebouwd. uit die tijd dateert ook de schuur.
Pastorie van de Sint Agathakerk, Heereweg 277. De bouw van pastorie, kerk en gesticht begon in 1902.
Sint Agathakerk, Heereweg 275.
Het Gesticht Sint Agatha, Heereweg 258
Voormalig bankgebouw, Heereweg 124-128b en Westerdreef 1 en 1a. Dit is gebouwd in 1938.
Voormalige bollenschuur en kantoor van Driehuizen, Driehuizenpark 1, voorheen Heereweg 30. Het geheel is gebouwd in 1922 in de nieuwe Haagse school stijl.
De molen van Tentoonstelling Keukenhof, Stationsweg 166a. De molen is uit 1892, gebouwd bij Scharmer in de provincie Groningen en in 1957 verhuisd naar het tentoonstellingsterrein van Keukenhof.
Spoorwegstation, Stationsweg 57 en 59. Het station is gebouwd in 1904/1905.
Lageveense Molen, Leidsevaart. De molen is bij de aanleg van de Leidsevaart in 1656 meer naar het Osten verplaatst.
Boerderij Langeveld, ’t Lange Rack 2, vroeger Eerste Poellaan 102. Deze stolpboerderij is gebouwd in 1642.
Parkaanleg van het buiten Ter Leede, Derde Poellaan. Het buiten ‘Ter Leede’ werd rond 1660 gesticht.
Lisserpoelmolen, Rooversbroekdijk 100. De molen is van rond 1676.
Van alle monumenten staan er foto’s in het wandel- fietsrouteboek met een uitgebreide beschrijving. Vaak staan er meerdere foto’s en tekeningen uit vroegere tijden. Dit boek is nog steeds te koop bij de plaatselijke boekhandel en bij de Vereniging Oud Lisse tijdens de maandelijkse inloopochtenden op de eerste dinsdag van de maand of tijdens een lezing op de derde dinsdagavond van de maand. Leden van de Vereniging Oud Lisse krijgen korting. Mooi om cadeau te geven aan ieder die Lisse een warm hart toedraagt.

De voormalige bank op de hoek Heereweg/Westerdreef is een van de rijksmonumenten. Ftot Nico Groen

BOERDERIJ ZWANENDRIFT HEEFT EEN LANGE GESCHIEDENIS

Sporen van vroeger (Lisser Nieuws)                                               2 december 2014

door Nico Groen

Boerderij Zwanendrift is een gemeentelijk monument. De veeboerderij met het zomerhuis heeft al een zeer oude historie. Het met Oegstgeester pannen gedekte voorhuis dateert van 1862. Delen van de stal en het zomerhuis zijn veel ouder. Er is ook een hele oude kaaskelder onder het voorhuis. Op een kaart uit 1615 door Florisz Bathasar getekend, staat op deze plaats al een groot huis/boerderij.
De grote oude vijver vóór de boerderij werd in de vijftiger jaren van de vorige eeuw bij de aanleg van de Laan van Rijckevorsel gedempt. De weg gaat precies over de plek waar vroeger de vijver lag. Deze vijver werd vroeger gebruikt om zwanen te houden. Een van de vleugels werden bij de jonge vogels gekortwiekt, zodat zij niet weg konden vliegen. Het adellijk recht op zwanendrift in de middeleeuwen kreeg men niet zo maar. Daar moest voor worden betaald aan de ambachtsheer . De boer kweekte zwanen, die later voor het vlees werden verkocht. Ook de eieren werden verkocht. Het was natuurlijk ook een fraai gezicht. Zwanendrift had vroeger twee betekenissen. De eerste is het recht om zwanen te houden. Daarvóór was de betekenis ‘een groep drijvende zwanen’ (vergelijk op drift raken). Hieraan dankt de boerderij en zijn voorgangers de naam, hoewel dit niet door schriftelijke bronnen wordt bevestigd.
Het adres is nu Laan van Rijckevorsel 16. Vóór de aanleg van deze weg was het een adres Heereweg 3, later Heereweg 309. Er was een lange pad vanaf de Heereweg naar de boerderij. Dit pad is nu nog goed te herkennen. Dit wordt nu de Marconilaan genoemd. Uit oude landkaarten zou je op kunnen maken, dat het pad doorliep naar de Achterweg over de Vuursteeglaan.
Even ten noorden van Zwanendrift stond nog een boerderij. Deze boerderij heette Den Burg, gebouwd vóór 1592 en rond 1650 afgebroken. Als de kaart uit 1615 boven op een moderne kaart wordt gelegd, dan blijkt, dat boerderij Den Burg in de achtertuin lag van huize Rozemarijn, Laan van Rijckevorsel 17, vlak bij de Zwanendreef. De huidige Zwanendreef was het toegangspad naar deze boerderij.
In 1853 wordt de boerderij Zwanendrift gekocht door Petrus Verdegaal, die in 1809 geboren was. Hij was boer op boerderij Poeleway, net binnen de Lisserpoelpolder, waar nu ongeveer de Pauluskerk staat. Zijn zoon Willem werd boer op Zwanendrift. Deze familie is er al die tijd blijven boeren. In 1937 gaat

de boerderij over naar neef Wilhelmus Johannes Schrama.
De bewoners van Zwanendrift vanaf de negentiende eeuw worden weergegeven in een artikel in het laatste Nieuwsblad van de Vereniging Oud Lisse.
De boerderij is onlangs verkocht en mag van de gemeentelijke monumentencommissie verbouwd worden. De architect D. van Egmond heeft zijn plannen in een overtuigende presentatie uiteengezet. De monumentencommissie wil ‘de voortgang op detailniveau’ nog wel goed in de gaten houden. Hopelijk blijven er veel historische elementen binnen en buiten bewaard bij de restauratie, evenals de karakteristieke monumentale kastanjes aan de voorkant en de lindes aan de zijkanten.

Zwanendrift na de renovatie in 2016. Foto: Nico Groen

 

MIJNZAAL EN VOORGEVEL CNB BEHOUDEN BIJ KOMST FLORALIS

Sporen van vroeger (Lisser Nieuws)                                            21 oktober 2014

door Nico Groen

Binnenkort wordt Floralis geopend. Op deze plek woedde op 18 juni 1954 een grote brand, die het kantoor van de Coöperatieve veiling HBG (de voorloper van CNB) in as legde. Het kantoor was niet te redden en moest worden gesloopt. Onder architectuur van de bekende Lisser architect Paardekooper werd in datzelfde jaar een nieuw kantoor/veilingzaal gerealiseerd. Dit bouwwerk is nu dus verbouwd tot theater en bioscoop. Hierdoor blijft dit cultuurhistorisch pand behouden.
Hoe kwam het Hollands Bloembollen Genootschap in dit gedeelte van Lisse terecht? Het HBG werd in 1895 opgericht met als doel de rechten van de bollenkwekers te behartigen. Omdat de verkoop tussen kwekers en handelaren veel problemen gaf, besloot de afdeling Lisse, net als veel andere afdelingen, zelf de verkopen te organiseren. In 1907 werden de eerste droge bollenveilingen gehouden. De bollen werden aangevoerd en verkocht in het gebouw van de R.K. Volksbond aan de Schoolstraat. Dit gebouw werd later het Trefpunt en nog weer later De Gewoonste Zaak.
De aanvoer en de omzet groeiden in de loop der jaren gestaag. De organisatie, de opslag en verwerkingshoeveelheden werden te groot. Daarom werd de Coöperatieve veiling HBG van de afdeling Lisse opgericht op 27 november 1924. De coöperatie kocht van Gerrit van Parijs & Zn. een stuk grond, de Kapelleweide. Daar aan de Grachtweg werd in 1925 een veilingloods met kantoorruimte gebouwd. Het geheel had een breedte van 60 m. De bollen konden worden aan- en afgevoerd over de weg of via het water van de Gracht. Dit kantoorgebouw is dus in 1954 door brand vernield.
Het huidige kantoor is in 1954 op dezelfde plek gebouwd door architect ir. A. (Aad) H. J. Paardekooper (1918–1991) in de Delftse en Bossche stijl. Paardekooper hanteerde een herkenbare stijl door het gebruik van natuurlijke materialen (baksteen) en de toepassing van reliëfs. Deze stijl is ook te herkennen aan het ook behouden voormalige directeurskantoor op de hoek van de Lisbloemstraat en de Tulpenstraat. Het HBG kantoor is in 1976 grondig verbouwd na de fusie van de veilingen HBG in Lisse en West-Friesland (Bovenkarspel) tot één veilingcoöperatie (CNB). De bovenvoorgevel van de veilingzaal (mijnzaal) bleef toen gelukkig zoveel mogelijk in oorspronkelijke staat. De ramen op de begane grond werden toen veel groter gemaakt. Toen in 2006 de CNB verhuisde, besloot het gemeentebestuur de grond te kopen. Men vond dat het markante hoofdgebouw niet gesloopt mocht worden, maar een passende bestemming moest krijgen. Dit is dus uiteindelijk, na een zorgvuldige verbouwing, een theater met bioscoop geworden: Floralis.

HBG vóór 1954

Oude ansichtkaart met links het kantoor, dat nu Floralis is geworden.

EEN SCHOOL SLOPEN UIT 1885 MET EEN RIJK VERLEDEN?

Sporen van vroeger (Lisser Nieuws)                                            26 augustus 2014

door Deen Boogerd

Zelfs als Erfgoedvereniging Heemschut deze school kwalificeert als een zeldzame monumentale openbare lagere school uit die tijd. Het gebouw is zeker het behouden waard, maar er is meer! Om te voorkomen dat men na de sloop van het zoveelste pareltje onder de Lissese monumenten gaat beweren daar niets van te hebben geweten gaan we even
terug in de geschiedenis.
Het is 1879, een jonge man uit Kruisdorp (Hoofddorp) heeft zojuist te horen gekregen dat hij
unaniem verkozen is uit vier kandidaten als hulponderwijzer aan de openbare school van Lisse. Die jonge man was Cornelis Johannes Kieviet en heeft hier de fijne kneepjes van het schoolmeestersambt geleerd. Later is hij één van de meest gelezen schrijvers van Nederland geworden. Wie kent niet de boeken over Dik Trom en zijn dorpsgenoten.
Wat heel veel mensen niet weten is dat deze Johannes Kieviet hier zijn vrouw Gezina
Veldhuijzen van Zanten heeft leren kennen. Johannes en Gezina zijn in 1883 te Lisse getrouwd. Hij heeft de nieuwe Openbare school gebouwd zien worden en ongetwijfeld er met meester Visser over gepraat. Hij was vast één van de genodigden om de feestelijke verhuizing bij te wonen, naar de school die nu met sloop bedreigd wordt. Zijn band met Lisse is altijd gebleven. Hier woonde immers zijn schoonfamilie. Twee van zijn boeken “De hut in het Bosch” en “Nog niet te Laat” spelen zich af rond Lisse. Niet alleen de omgeving, maar ook de diverse personen zoals Marinus Veldhuijzen van Zanten zijn schoonvader is herkenbaar
in de figuur van opa Bolland van de Heuvel. De villa “Woudzicht” is ontegenzeggelijk Klein
Veenenburg aan het einde van de Zwartelaan wat uitkeek op het oor hem beschreven “Zandvliet”, toen nog bos. Het is allemaal een groot halfuur gaans van uit het dorp “Bloemenhoven”. U mag één keer raden welk dorp hij hier bedoelt. De titel van één van
zijn boeken zou nu een slogan kunnen zijn, “Nog niet te laat”,
Burgers van Lisse alsook politici,zolang de school er staat is het NOG NIET TE LAAT en
kunnen we nog hopen op een bestuur dat tot inzicht komt. Deze oude stenen hoeven niet
in de grote muil van de vergruizer te verdwijnen. De prachtige oude bomen zijn nog niet toe
aan de groenversnipperaar! Er zijn mensen bezig met alternatieve plannen die zo als het er nu
naar uitziet voor alle partijen een win-win-winst-situatie op zouden kunnen leveren. ‘Burgerparticipatie’ gebruik het en geef uw burgers de tijd. Bewaar toch wat tastbare geschiedenis voor de toekomst. Het is heel goed om deze zeldzame monumentale Openbare
school te behouden, juist hier op deze plek waar de Roomse en de Protestantse kerk elkaar begroeten zo dicht bij het Gemeentehuis. Er is geen plek in Lisse die zo duidelijk alle gezindten herbergt als juist deze plek! Wij van Vereniging Oud Lisse vragen met klem de Lisser bestuurders: kijk nog eens goed naar de weg die u bent ingeslagen voor u onherstelbare schade rijdt, stukje achteruit, misschien? Het is NOG NIET TE LAAT!


09

Johannes Cornelis Kieviet

De hut in het bosch.

Nog niet te laat

MOETEN DE MONUMENTALE LINDEN WIJKEN VOOR DE FACTORIJ?

Uit de plannen voor de nieuwbouw , met de quasihistorische naam ‘De Factorij’, blijkt, dat ook de 6 oude monumentale linden zouden moeten verdwijnen. gepleit wordt voor behoud

Sporen van vroeger (Lisser Nieuws)            15 juli 2014

door Nico Groen

De gemeenteraad van Lisse heeft de nieuwbouwplannen op de plaats van de Openbare Lagere School en de Voorhof goedgekeurd. Niet alleen de monumentale karakteristieke Openbare Lagere School uit 1885 moet verdwijnen, maar ook de eeuwenoude beeldbepalende eik tussen de school en de Voorhof moet het lootje leggen. Verplaatsen schijnt veel te duur te zijn. Bovendien moeten hiervoor al een paar jaar tevoren de wortels rondom de kluit worden los gestoken. De boom heeft dan de tijd om binnen de te verplaatsen kluit, nieuwe wortels te maken, die na het verplanten verder uit moeten lopen om voedingsstoffen en water op te kunnen nemen . Helaas, maar waar geen wil is, is ook geen weg.
Uit de plannen voor de nieuwbouw , met de quasihistorische naam ‘De Factorij’, blijkt, dat ook de 6 oude monumentale linden zouden moeten verdwijnen. In het boek ‘ Wandel- en fietsroutes langs bomen in Lisse’ van de Vereniging Oud Lisse worden deze linden als volgt omschreven ”Tegenover de grote Kerk staat een imposante rij oude linden. Deze zijn heel bepalend voor de sfeer in dit gedeelte van de Heereweg”.
De gemeente Lisse heeft al jarenlang een lijst met monumentale bomen. Hierop staan deze linden prominent vermeld. Wat is de waarde van deze monumentale bomenlijst als zomaar gekapt mag worden? Als particuliere eigenaren een boom van de lijst willen kappen voor nieuwbouw, vindt de gemeente terecht dat er maar om de boom heen gebouwd moet worden. Denk maar aan de huizen aan de Heereweg bij het Velthuyzen van Zantenpark. Een en ander is toch met 2 maten meten? Hopelijk komt de Gemeenteraad of aannemer Horsman en Co nog tot inkeer, wat de bomen en de naam Factorij betreft.
Tenslotte missen wij in dit project ook voorbereidend archeologisch onderzoek.
Dit gedeelte in de historische dorpskern is namelijk een archeologisch waardevol gebied. Bij zo’n gebied is bij bodemingrepen van meer dan 30 cm vroegtijdig archeologisch onderzoek verplicht.

De oude linden bij de groet kerk moeten niet weg! Foto: Nico Groen