Berichten

Bestuurszaken: Brede blik

/in /door

Jan van der Voet

Nieuwsblad 24 nummer 2 2025

Ieder jaar rond 4 en 5 mei komen we tot de conclusie dat foto’s van Lisse in de Tweede Wereldoorlog erg schaars zijn. Daarom is de tentoonstelling ‘De verborgen camera’ in fotografiemuseum Foam in Amsterdam ook zo bijzonder. Met gevaar voor eigen leven maakte een groep (professionele) fotografen oorlogsbeelden vanachter hun regenjas, uit hun fietstas of vanachter een gordijn. Het levert indringende en emotionerende beelden op, onder andere van de Hongerwinter. Lisse was natuurlijk Amsterdam niet, maar zulke foto’s geven toch ook een idee van situaties die zich hier hebben voorgedaan. Ik kom er steeds meer achter dat je door buiten Lisse te gaan kijken ook een beter beeld krijgt van wat zich hier heeft afgespeeld. Op die manier plaats je onze ‘unieke’ geschiedenis in een breder perspectief. Wij zijn bijvoorbeeld trots op de Sint Agathakerk, en terecht. Maar als je eens in Noord-Brabant of Limburg op vakantie bent dan zie je duizelingwekkend veel (katholieke) kerken uit dezelfde periode en in dezelfde stijl. Wist u dat in de periode van grofweg 1860 tot 1920 in Nederland zo’n 800 à 900 neogotische kerken zijn gebouwd? Ze waren allemaal onderdeel van wat de ‘katholieke emancipatie’ wordt genoemd en waarvan Pierre Cuypers (inderdaad: van het Rijksmuseum en het Centraal Station in Amsterdam) de grote bouwheer was. De Sint Agathakerk is gebouwd door een navolger van Cuypers. Die kerk past dus in een trend en beter te plaatsen in die bredere context. En over Pierre Cuypers gesproken: in de negentiende eeuw restaureerde hij De Haar in Haarzuilens tot een kasteel dat ‘middeleeuwser’ werd dan ze in de Middeleeuwen ooit hadden gezien. In dezelfde tijd werd het landhuis Keukenhof gepromoveerd tot kasteel, compleet met ‘middeleeuwse’ torens. In de Vogezen staat de overtreffende trap: Château du Haut-Koenigsbourg; een ruïne die werd omgebouwd tot een enorm nep-middeleeuws kasteel. Maar absoluut een bezoek waard! De restauratie van Keukenhof paste in de mode van die tijd.

De geschiedenis van de Poelpolder is door de VOL uitgebreid beschreven in het boek ‘De Lisser Poelpolder 1624-2024’. Veel bekender zijn de droogmakerijen in Noord-Holland, zoals de Zijpe (1597), de Wieringerwaard (1610), de Beemster (1612), de Purmer (1622) en de Wijde Wormer (1622). En weer geldt hetzelfde:
onze Poelpolder past in een bredere trend. De Museummolen in Schermerhorn getuigt ervan. Dit zijn maar enkele voorbeelden. De zomer komt eraan. Ga eens buiten Lisse kijken. U zult ervan versteld staan hoe datgene wat wij in Lisse als gewoon en vanzelfsprekend ervaren ook elders voorkomt. Soms vergelijkbaar, maar lang niet altijd. En als u terugkomt kijkt u weer een beetje anders naar onze eigen geschiedenis.

Jan van der Voet

 

 

Erfgoed

/in /door

Nieuwsflits

24 maart 2026

Nieuwsblad 25 nummer 1 2026

Op de website van Oud Lisse vindt u een overzicht van de rijks- en gemeentelijke monumenten. Van de gemeentelijke objecten vindt u ook de beoordeling met omschrijving die opgesteld werd door de organisatie Dorp, Stad en Land, die indertijd de beoordelingen voor het erfgoed van Lisse verzorgde. Wij kregen als vereniging in 2008 opdracht van de gemeente om een boekje met wandel- en fietsroutes langs de monumenten samen te stellen. Naast monumenten werden ook veel andere waardevolle panden in het boekje opgenomen. Inmiddels is dat dus al weer jaren geleden. Er verandert veel in zo’n periode. Het wordt tijd voor een hernieuwde inventarisatie en beoordeling. Met dit project gaan we die uitdaging aan. Naast architectonisch waarden speelt de cultuurhistorische betekenis mee. Het zou prettig zijn om hier vrijwilligers bij te betrekken die wat kennis van architectuur, bouwhistorie en dorpsontwikkeling hebben, maar noodzakelijk is dat niet. Misschien wandelt u graag en ziet u op uw wandelingen wel objecten waarvan u denkt wat is dit, of, waarom staat dit hier. Dat is ook al een motivatie om actief te worden. Voor al deze projecten geldt: bent u nieuwsgierig, kom dan een keer langs op dinsdagochtend in de Havendwarsstraat en laat u bijpraten. Ziet u niets in deze projecten, maar hebt u zelf ideeën over de historie van Lisse, ook dan bent u daar op het juiste adres. Kortom: kom langs, proef de sfeer, doe mogelijk mee!

Beeldstroom

/in /door

Nieuwsflits

24 maart 2026

Nieuwsblad 25 nummer 1 2026

Oud Lisse heeft een digitale beeldbank met daarop een keur aan oude foto’s van Lisse. Samen vormen die foto’s het verhaal van Lisse dat steeds completer wordt doordat er nieuwe foto’s aan worden toegevoegd. Onze vrijwilligers omschrijven de beelden van de foto’s zo compleet mogelijk. U snapt dat dit nauwgezet moet gebeuren, maar ook dat dit zeer veel tijd vergt. Hoe moet zo’n collectie efficiënt ontsloten worden, hoe voorkom je (bijna) dubbele foto’s, hoe waarborg je een correcte omschrijving, kun je ontbrekende informatie alsnog achterhalen? Oud Lisse werkt aan de vernieuwing van haar beeldbank. De grote fotocollectie wordt efficiënter ontsloten. Dit moet toch een uitdaging zijn voor Lissers die van puzzelen houden! Ze kunnen bijdragen aan selectie, beeldbewerking, beschrijving, eindredactie en het testen van digitale hulpmiddelen. Zelfs deelname vanuit huis is deels mogelijk, maar natuurlijk is contact binnen de groep zeer inspirerend.

Nieuwe projecten

/in /door

Nieuwsflits

24 maart 2026

Nieuwsblad 25 nummer 1 2026
U bent van ons gewend dat we verhalen vertellen over ons fraaie dorp Lisse en dat we die illustreren met prachtig fotomateriaal. Een groep vrijwilligers is met elkaar bezig om steeds nieuwe, interessante verhalen op te dissen. Dat vergt vaak nogal wat uitzoekwerk. Hiermee bezig zijn geeft veel voldoening. De kennis en waardering voor de Poelpolder zal zeker toegenomen zijn door de activiteiten die Oud Lisse rond het 400-jarig bestaan van de polder opzette. De gecombineerde aandacht van Museum de Zwarte Tulp en onze vereniging resulteerde in een leuke tentoonstelling en boeiende wandelingen. Oud Lisse bruist van de plannen om dingen uit te zoeken en daar kunnen we alle hulp bij gebruiken. Zo krijgen de volgende projecten dit jaar extra aandacht.

Bestuurszaken: Erfgoed als kompas voor de toekomst

/in /door

Jan van der Voet

Nieuwsblad 24 nummer 1 2025

Terwijl ik dit schrijf wordt er door archeologen nog gegraven bij Dever. De opgraving was mogelijk en nodig door de bouw van de nieuwe wijk Geestwater. Het is nog te vroeg om definitieve conclusies te trekken, maar de eerste resultaten zijn sensationeel. We hadden natuurlijk gehoopt op vondsten uit de middeleeuwen, die iets aan de geschiedenis van Dever zouden toevoegen. Maar in plaats daarvan kwamen bewoningssporen uit het derde millennium v. Chr. tevoorschijn. De smalle strandwal tussen de zee (die toen bijna tot aan de Heereweg kwam) en het veen was kennelijk een gebied waar mensen in de late steentijd goed konden leven en wonen. De nieuwe bewoners van Geestwater worden omringd door geschiedenis. De naam van de wijk verwijst naar een vroeger meer, de geschiedenis van de Poelpolder is door VOL uitputtend beschreven en over het middeleeuwse Dever is heel veel bekend. De vraag is hoe we die herinnering levend houden. Bij de stedenbouwkundige opzet van de wijk is geen rekening gehouden met het historische slotenpatroon. Dat is jammer en ook een gemiste kans, want met een beetje goede wil kunnen historische sporen worden behouden bij nieuwe ontwikkelingen. Er ligt nu een nieuwe kans voor de gemeente en andere betrokkenen (waaronder onze vereniging) om blijvende aandacht te besteden aan het opgegraven verleden uit de steentijd. Dat zou ook goed passen in de omgeving van Dever. Het lijkt er overigens op dat dit prachtige centrum van middeleeuwse geschiedenis en haar functie onder druk staan door dreigende bezuinigingen. Ik kan niet in de schoenen van het gemeentebestuur gaan staan, maar welke maatregelen er ook worden overwogen, het behoud van dit erfgoed en Dever als kennis en publiekscentrum van de middeleeuwen zou een belangrijke voorwaarde moeten zijn. Dat is ook een zorg van het Cultuurhistorisch genootschap Duin- & Bollenstreek (CHG). Het behoud van het karakter van onze steek, met name in het buitengebied, is één van de speerpunten van deze organisatie. Alle lokale historische verenigingen zijn aangesloten bij het CHG, dus ook de VOL. Het mooie van het CHG is dat het de streek als geheel beschouwt en een overlegplatform is voor veel verschillende partijen en belanghebbenden. En dat is nodig, want het behoud van het erfgoed betekent niet dat alles moet blijven zoals het is. Er zijn allerlei veranderingen nodig waar ook de
inwoners van onze steek baat bij hebben. Maar een toekomst zonder erfgoed zou hoe dan ook armoedig zijn.

Jan van der Voet

Website oudlisse.nl

/in /door

Nieuwsflits

Nieuwsblad 24 nummer 4 2025

Onze vereniging heeft al jaren een website waarop u informatie kunt vinden over het reilen en zeilen van onze vereniging. Zo staan er overzichten op van de rijks- en gemeentelijke monumenten die Lisse rijk is en is er een lijst van waardevolle bomen in onze gemeente. De artikelen die u in ons Nieuwsblad en in de plaatselijke pers vindt, komen op een later moment op onze website te staan. Een voordeel daarvan is dat deze op naam en op onderwerp doorzoekbaar zijn. De VOL heeft een rijke verzameling foto’s, waarmee thematisch verhalen over Lisse verteld kunnen worden. Zo leidde het project 400 jaar Poelpolder niet alleen tot een boek, maar ook tot een fototentoonstelling in de bibliotheek. Van de foto’s op de tentoonstelling werd een beeldverhaal gemaakt dat nu op onze website staat. Bovendien werden een wandelroute en een fietsroute gemaakt door de Poelpolder waarbij de rijke historie van dit gebied duidelijk zichtbaar is gemaakt. Een wandelroute was ook het resultaat van het project over de Achterweg waarover u in een andere flits meer kunt lezen. U kunt van de hoogtepunten uit deze routes dus ook in uw luie stoel genieten. De historische wandel- en fietsroutes kunt u digitaal bekijken via https://route.oudlisse.nl ; de beeldverhalen van Lisse via https://beeldverhaal.oudlisse.nl.

BESTUURLIJKE ZAKEN

/in /door

Nieuwsflits

Nieuwsblad 24 nummer 4 2025

Erfgoed, samenwerking en toekomst
In dit nieuwsblad mag ik u namens het bestuur informeren over bestuurlijkezaken. Graag blik ik kort terug op het afgelopen jaar en kijk ik met u vooruit naar wat het nieuwe jaar ons brengt. Terugblik op activiteiten in de Poelpolder Ook in het laatste kwartaal heeft de Poelpolder veel aandacht gekregen. Op 28 november organiseerden we voor de tweede keer de lezing Boeren in de Poelpolder. Deze avond in de CNB was opnieuw volledig uitverkocht. Cor Langeveld, Mart Duineveld en Pieter van der Zon vertelden over de landbouwbedrijven van hun families – vroeger én nu. Opvallend was hoeveel bezoekers een band met de Poelpolder hadden; sommigen kwamen speciaal van ver. Het voelde bijna als een reünie, met veel ruimte om na te praten. De samenwerking met het hoogheemraadschap van Rijnland kreeg in dit project een mooi vervolg. Afgelopen voorjaar organiseerden we een reeks rondleidingen in het archief van Rijnland, gevolgd door een tiental rondleidingen in het historische Gemeenlandshuis aan de Breestraat in Leiden. Dit veertiende-eeuwse gebouw ademt de geschiedenis van Rijnland en maakte diepe indruk op de deelnemers. We zijn het hoogheemraadschap veel dank verschuldigd voor de gastvrijheid en deskundige begeleiding.

Nieuwe aandacht voor de beeldbank
Nu veel activiteiten rond de Poelpolder zijn afgerond, richten we ons op nieuwe projecten. Een van de speerpunten voor volgend jaar is onze beeldbank. Deze collectie van inmiddels bijna 6.000 foto’s is uitgegroeid tot een belangrijk instrument om de geschiedenis van Lisse zichtbaar te maken. Onze ambitie is om de beeldbank verder te versterken en uit te bouwen tot een toonaangevende, goed ontsloten collectie voor historisch Lisse. Daarvoor willen we de werkprocessen stroomlijnen – van digitalisering en selectie tot beschrijving en eindredactie – en het team uitbreiden. Wie wil bijdragen aan dit waardevolle werk, nodigen we van harte uit zich te melden via info@oudlisse.nl.

Actieve bescherming van het erfgoed

Een van de doelstellingen van onze vereniging is “het beschermen en zichtbaar houden van erfgoed”. De zichtbaarheid is goed ontwikkeld, maar op het terrein van actieve bescherming liggen kansen. Een werkgroep buigt zich over de vraag welk erfgoed bescherming én zichtbaarheid verdient. Daarvoor ontwikkelen we eerst een beoordelingskader, waarna we een inventarisatie kunnen starten, om praktische redenen beginnend met gebouwen van Lisse. De werkgroep kan versterking gebruiken. Heeft u deskundigheid op het gebied van architectuur of bouwhistorie en vindt u behoud van erfgoed belangrijk, dan horen wij dit graag via info@oudlisse.nl.

Tot slot
Onze vereniging blijft groeien in activiteiten, ambities en betrokkenheid. Met uw steun kunnen we blijven werken aan een toekomst waarin het verleden van Lisse zichtbaar en beschermd blijft. Ik wens u veel leesplezier met dit nieuwsblad.

Henk Schaap

Bestuurszaken: Geschiedenis gaat niet alleen over het verleden

/in /door

Jan van der Voet

Nieuwsblad 23 nummer 4 2024

Onlangs kreeg ik een gratis advies: jullie moeten de naam veranderen, want ‘oud’ Lisse schrikt jongeren af. Zou het helpen als we alleen de naam veranderen? Ik denk dat er meer nodig is. Het is waar dat we de jongeren niet moeten vergeten. Ook voor hen geldt: als je meer weet van het verleden, kijk je anders naar je omgeving en de mensen om je heen. Of anders gezegd: als je niet weet waar je vandaan komt, weet je ook niet waar je naartoe gaat. En de jeugd heeft de toekomst. Hoe krijgen we dat voor elkaar in een tijd van grote prestatiedruk en vluchtige sociale media? Ik zou denken: door verhalen te vertellen, want die boeien altijd. Dat is voor de jeugd niet anders dan voor volwassenen. Een mooi verhaal kan inspireren en geeft stof tot nadenken. Geschiedenis, ook de lokale, biedt daar bij uitstek kansen voor. Ik neem maar weer de Poelpolder als voorbeeld. Het gebied is 400 jaar geleden drooggemalen en daarover kunnen we veel interessants vertellen. Dat doen we inmiddels ook op basisscholen. Samen met het hoogheemraadschap van Rijnland laten we zien hoe een groot deel van Nederland onder zeeniveau droge voeten houdt. En dat de Poelpolder een prachtig voorbeeld is van uitgekiend waterbeheer. En dat we daaraan altijd moeten blijven werken. Ons aanbod wordt gewaardeerd; er is grote belangstelling van de basisscholen. En het belangrijkste is dat de kinderen enthousiast zijn. Ze herkennen hun eigen omgeving en er vallen een paar puzzelstukjes op hun plaats. Taal en rekenen zijn heel belangrijk, maar dit is natuurlijk veel leuker! Hopelijk vertellen ze er thuis over. We hebben gemerkt dat het ook belangrijk is waar we onze verhalen vertellen. De bibliotheek blijkt een prachtig podium te zijn. We hebben er ons boek over 400 jaar Poelpolder gepresenteerd en een maand lang is er een fototentoonstelling te ziengeweest. Bij de opening van de tentoonstelling heeft burgemeester Lies Spruit haar visie gegeven op een aantal aspecten van de Poelpolder. Dat leverde een interessant gesprek op over de actuele vraagstukken. Ook de bezoekers van de tentoonstelling begonnen vaak spontaan te praten over de vraag hoe het verder moet met de polder en Lisse in het algemeen. Geschiedenis als opstapje naar de toekomst. Hoewel veel mensen de foto’s hebben gezien, was een maand eigenlijk te kort. Deze ervaring heeft geleerd dat er ruimte en behoefte is voor een permanente expositie over de geschiedenis  van Lisse en gesprekken daarover. De bibliotheek is daarvoor een ideale omgeving. Het smaakt naar meer.

Jan van der Voet

Afscheid Alfons Verstraeten

/in /door

Nieuwsflits

Nieuwsblad 24 nummer 3 2025

Met enig heimwee nemen we na een jarenlange samenwerking afscheid van Alfons Verstraeten, die naar zijn roots in Zeeland teruggaat. Die samenwerking begon jaren geleden o.l.v. Koos van der Zwet met het in kaart brengen van alle buitenplaatsen. Daarna begonnen we aan de herbergen en toen dat klaar was kwam de grote klus van de bewonersgeschiedenis. Ik was vaak de aangever vanuit oud schrift en Alfons maakte het verhaal compleet. Zou dat nog wel actueel zijn na zoveel eeuwen? Nou reken maar! Zo zou je het toeval kunnen noemen, maar Alfons zat pas in een restaurant over de Belgische grens en raakte al snel in gesprek met mensen uit Eckelo (oude naam voor Eeklo). Er ging al een lichtje branden bij me. Toen ze ook nog verteld hadden dat de naam Lathouwer was viel het kwartje. Met de val van Antwerpen in 1585 kwamen er veel vluchtelingen naar Haarlem, Leiden en Lisse. Hier woonden ze in wat toen de Vlaamse buurt genoemd werd. Vaak werkten ze als linnenwevers. De familienaam Lathouwer kwam ook in Lisse voor. Zo overbrug je zomaar een 500 jaar geschiedenis. Alfons en Riki, het ga jullie goed in het Zeeuwse.

Dirk en Riek Floorijp

Overlijden Arie de Koning

/in /door

Nieuwsflits

Nieuwsblad 24 nummer 2 2025
Arie de Koning is op 17 mei jl. op 72-jarige leeftijd overleden. Arie was vele jaren een enthousiast vrijwilliger en graag gezien in de kringen van de VOL. Hij heeft veel
genealogisch onderzoek verricht en een belangrijke bijdrage geleverd aan de genealogische database. Er staan meer dan honderd artikelen van zijn hand op de website van de vereniging, een ongekende productie! Daarnaast heeft hij veel oude stukken getranscribeerd. We missen hem, vooral omdat hij een vriendelijk en sympathiek mens was. Wij wensen zijn familie veel sterkte in de komende tijd. Namens het bestuur en alle andere vrijwilligers, Jan van der Voet.