Berichten

Oud Nieuws: KRIJG TOCH ALLEMAAL DE ….

Epidemieën zijn een actueel onderwerp. We hebben er veel langs zien komen in de afgelopen eeuwen. Een aantal pandemieën, epidemieën en endemieën (streeekgebonden) passeert de de revue.

Louise Kerkvliet

Jaargang 19 nummer 3, 2020

Epidemieën zijn een actueel onderwerp, we hebben er veel langs zien komen in Nederland. In de 20e eeuw tot nu zijn er 16 epidemieën en 1 pandemie geweest, in de 19e eeuw 10 epidemieën en 26 endemieën (streekgebonden besmettingen). De ziektes volgden elkaar in rap tempo op, de impact op de bevolking was enorm. Als we kijken naar de doodsoorzaken van de overlijdensgevallen in onze eigen stamboom, zien we de gevolgen ervan. Jarenlang wordt al gewaarschuwd dat er een wereldwijde ziekte zou kunnen uitbreken, een pandemie. Helaas is dat dit jaar een feit, met alle gevolgen van dien.
Vooral de pest en de Spaanse griep zijn de massamoordenaars van onze geschiedenis. We hebben zeker verschillende endemische ziektes gekend in onze omgeving, zoals in 1865-1866 toen er een cholera- en tyfusepidemie in deze streek heerste, waardoor er veel slachtoffers vielen.

Het vroegere pestbosje bij boerderij Langeveld

In de jaren daaropvolgend was er veetyfus in de omgeving van Leiden, het Groene Hart en de Bollenstreek, alle gebieden werden zwaar getroffen. De Leidse kranten van 1866-1867 meldden regelmatig wat de status was van de besmettingen. Cijfers van getroffen dorpen werden gepubliceerd met bijbehorende maatregelen en adviezen. In de 19eeeuw leefden veel Lissese gezinnen van de veeteelt en tuinderijen. Een dierziekte was ook destijds een ramp voor de economie. De maatregelen lijken hetzelfde als tegenwoordig, echter werden alleen getroffen bedrijven geïsoleerd. Dat is tegenwoordig soms ook nog zo, want dat hangt af van de betreffende dierziekte. Er zijn in Lisse alleen al duizend stuks vee overleden aan deze ziekte, voor veel gezinnen een flinke aderlating. Zou hier sprake zijn geweest van besmetting overgaand van mens op dier? In Brabant zijn nu veel nertsfokkerijen getroffen door dit verschijnsel. Er is destijds vee afgemaakt,
maar er stierven ook dieren aan de ziekte. Volgens de hygiëneregels van destijds werd dit vee in zogenaamde pestbosjes begraven. Dat zijn kleine met bomen begroeide gebiedjes aan de rand van een weide, vaak met een sloot er omheen.

In Lisse zijn er nog drie pestbosjes bekend, wie heeft ze niet gezien terwijl je aan het fietsen bent in de omgeving. Ziektes en epidemieën maken deel uit van onze gezamenlijke geschiedenis, zo ook in ons taalgebruik. Is het mogelijk dat verwensingen op basis van ziekten in die tijd populair zijn geworden en hoe vaak horen wij het nog? Krijg toch de kolere (cholera), tyfus of tering hoorden we vaak in het verleden. Ook dat je een ‘etterbak bent of een ‘pokkekind’. Tegenwoordig horen wij dat je een ‘coronalijer’ bent. Het zou een onderdeel zijn van ons gezamenlijke taalgebruik en onze cultuur, anderen
beweren dat het komt doordat er een taboe op godslastering heerst. Laten we met zijn allen hopen dat er snel een einde komt aan deze vreemde tijden en we allemaal weer veilig en zonder beperkingen verder mogen.

Bronnen:
yori.nl/epidemieën in de geschiedenis
Leidse courant/historische kranten
Wikipedia/lijst verwensingen op basis van ziekte

Evenementen

Lezing op 17 mei 2022: ‘Lisse in verandering, 400 jaar Poelpolder’

Het bestuur van de Vereniging Oud Lisse nodigt leden en belangstellenden uit voor een lezing op dinsdag 17 mei 2022 vanaf 20:00 uur.

Liesbeth Brouwer
over
‘Lisse in verandering, 400 jaar Poelpolder’

 

Geschiedenis is eigenlijk een aaneenschakeling van veranderingen. De droogmakerij van de bedijkte Lisser Poel was een grote verandering.  In 1622 werd het besluit daartoe genomen. In 2024 wordt het feit herdacht dat de Poelpolder 400 jaar eerder drooggelegd werd. Dit komende jubileum was voor de Vereniging Oud Lisse aanleiding om een nieuw onderzoek naar de geschiedenis van de Poelpolder te starten. Natuurlijk beginnend met reeds bestaand materiaal.

Liesbeth Brouwer start met het verhaal ‘LISSE IN VERANDERING, 400 jaar Poelpolder’ en zal dan ingaan op eerder onderzoek over dit deel van de geschiedenis van ons dorp. Het verhaal van deze avond begint in het Lisse van meer dan vier eeuwen geleden, maar ook de grootschalige nieuwbouw van na de oorlog wordt belicht.

Liesbeth Brouwer is geen Lisser van geboorte, maar heeft inmiddels wel het grootste deel van haar leven in Lisse gewoond en voelt zich ook wel een beetje een Lisser.

Geschiedenis was niet haar lievelingsvak op school. Die belangstelling kwam pas later. Door actief te worden bij Oud Lisse groeide ook de belangstelling voor de plaatselijke geschiedenis. Al jaren is zij betrokken bij de redactie van ons Nieuwsblad en hebt u regelmatig iets van haar hand kunnen lezen. In het Nieuwsblad is meerdere keren gepubliceerd over de Poelpolder, deels ook van haar hand.

De lezing wordt gehouden in de Vergulde Zwaan, 1e Havendwarsstraat 4 Lisse. De lezing begint om 20.00 uur en er is koffie vooraf aan de lezing verkrijgbaar. Niet-leden betalen € 3,00 entree. We vinden het fijn als u zich van te voren aanmeld voor de lezing via info@oudlisse.nl, zodat we een inschatting hebben hoeveel mensen er komen.

Net als de vorige keer maken we een opname van de lezing, welke we op een later tijdstip zullen uitzenden..