Berichten

Grachtweg 01 – Villa

Deze villa in de bocht van de Grachtweg is een voorbeeld van chaletstijl.

Kadaster: D-3151. Bouwjaar: ca. 1905.

Voor DSL beschrijving klik hier: Grachtweg_1

Oud Nieuws: BOELHUIS IN DE PASTORIE 1612

Dominee Gilbertus Ophenium stond in Lisse van 1604 tot 1610. De inventarislijst van zijn bezittingen wordt weergegeven.

Door Dirk Flo0rijp

Nieuwsblad Jaargang 17 nummer 3 Zomer 2018

De plek van “de Oude Pastorie” nu Grachtweg 2 werd in 1612 nog tot de Heereweg gerekend.Dominee Egbertus Aemelius die in Lisse predikant was van 1599 tot 1604 was net vertrokken naar zijn nieuwe standplaats in Leiden. De pastorie moest een grondig onderhoud ondergaan om de nieuw beroepen predikant dominee Gilbertus Ophenius, die als kandidaat naar Lisse kwam, te ontvangen. De werkzaamheden kostten een lieve duit waar je toentertijd een woning voor bouwde, voor 225 gulden. Dit alles vond plaats in 1604. We laten de akte even voor zich spreken.

De acte

“Wij ondergetekenden schout ende schepenen des ambachtsheerlicheijts van Lisse doen condt eenen iegelicken ende attesteren bij desen, ter instantie van den eerw: Gilbertus Ophenius onsen kerck dienaer des heijligen evangeliums soo dat wij naer gedaen inspectie vercklaer van t pastorijen huijs tot Lisse voorseijt bevonden hebben seeckere nootwendige reparatie die daer aen van bedertse te doen overmits d zelve een zeer ende groote huijsinge is wesende voor desen tijt nijet wel bequaem voor een dienaar te bewonen, dat daeromme mitten eersten costen een dack opgaende welck dack gansch ende all vergaen is, als van een nijewe wenteltrappe aende camer ende solder over een te maecken, mit een kelderdeur ende eenige reparatie aent achterhuijs mitte bornputh, ende heijninge, mitsgaders ramen op te camer ende beneden oock eenijge deuren op ten solder ofte andersints ende diergelijcke daer aen clevende t welck bij raminge soo den timmerman ende decker gissen estineren ende vercklaeren, al ‘ t samen te zullen costen ter somme van tweehondertvijfenteintig karoli guldens”

Dominee Gilbertus Ophenius

Dominee Gilbertus Ophenius stond in Lisse van 1604 tot 1610. Hij trouwde met Annetghen Pietersdr. en overleed voor 1612. Na zijn overlijden werd er door zijn weduwe met haar borg, tevens haar stiefvader Reijn Wiggertsz. boelhuis gehouden en zien we een honderd gegadigden met hun namen en wat ze kochten uit de boedel van de pastorie en voor welk bedrag. Zodanige meubelen en goederen als worden ingebracht.

Hieronder wat namen en wat zij kochten.

Claer Jacobsz van Oosten, een manshoed voor 3 gulden Pietertje Pouwels, twee oorcussens gemijnd op 6 gulden en 4 stuivers Lisein van der Bles, een comfoir voor 3 gulden Pietertje Pouwels, twee aarden kruiken voor 16 stuivers Oude Jan van Geel, drie kommetjes voor drie stuivers en act penn. Magdalena van Beresteijn, een trechter voor 6 stuivers Grietje Jans, een schuimspaan met een schier snijter voor 12 stuivers Claes Schenaert, een ijzeren hecel Magdalena van Beresteijn, een pannetje en een zandloper voor 13 stuivers Cornelis van Larum, een coperen blacer voor 15 stuivers Jonge Jan Jansz van Geel, een beddepan voor 4 gulden 10 stuivers Magdalena van Beresteijn, een tafel voor 2 gulden en 4 stuivers *Jan Michielsz onzen predikant een pultrien voor 6 stuivers Claes Cornelis velserman, een vleiscuijp voor 18 stuivers Cornelis Henricx tot Catwijck, koperwerk voor 2gulden 4 stuivers.

Bron

NA transportakten nr. 127

Familie Den Heyer die nu haar intrek heeft gedaan in dit pand vraagt naar de vroegste geschiedenis van dit adres. Weet u raad?

De Oude pastorie, Grachtweg 2

 

Achterweg-Zuid 52 - Koetshuis Huys Ter Specke

Achterweg-Zuid 52 – Koetshuis van ’t Huys Ter Specke

Het koetshuis is bewaard gebleven na afbraak van het huis rond 1740.

Kadaster: A-1239. Bouwjaar: rond 1600.

Op deze plaats stond ooit het 15e eeuwse ‘Leengoed Ter Specke’. De naam Specke wordt voor het eerst genoemd in een akte uit 1329, waarin Dirck van der Specke door de Hollandse graaf met een stuk grond wordt beleend. In 1416 is sprake van een ‘woningh’.
Rond 1600 werd er een nieuw huis gebouwd, dat rond 1730 werd verbouwd en uitgebreid met twee bouwhuizen. Op een anonieme tekening van circa 1730 is de voorzijde weergegeven. Te zien is een herenhuis dat op het eerste gezicht een achttiende-eeuwse indruk maakt, maar de kruisvensters met daarboven ontlastingsbogen zijn terug te voeren op het gebouw van rond 1600. Het huis zou, gezien de onderkeldering van het zuidelijke gedeelte, een boerderij met herenkamer kunnen zijn geweest. Op de tekening staat direct ten zuiden van het huis een boerderij.
Kort na 1740 is het complex afgebroken

Wat van het oude complex nog rest is het koetshuis. Het is nu een woonhuis.

Tekening uit de Rijnlandse gezichten

Achterweg-Zuid 52 - Koetshuis Huys Ter Specke

Het koetshuis van ‘Huys Ter Specke’ is al heel oud

Voor DSL beschrijving klik hier: Achterweg_-_Zuid_52

 

Achterweg 4 - 'Villa Johanna'

Achterweg 04 – Villa ‘Johanna’

Deze woning heeft natuurstenen elementen.

Kadaster: C-2152. Bouwjaar 1913.

Villa ‘Johanna’ werd gebouwd in 1913. Het pand heeft typische bouwelementen uit de tijd waarin de villa is gebouwd, zoals een daklijst met gootklossen en een roedeverdeling in de bovenlichten. De stijl wordt wel ‘Um 1800’ of nieuw historiserend genoemd.‘Um 1800’ is een conservatieve stijl, die teruggrijpt op de bouwstijl van eind 18e eeuw. Bij deze woning zijn ook Jugendstil invloeden te zien als bijvoorbeeld de natuurstenen sierelementen met zuiltjes boven het portiek.

Achterweg 4 - 'Villa Johanna'

Achterweg 4 – ‘Villa Johanna’

Voor DSL beschrijving klik hier: Achterweg_4

 

Achterweg 2 - Woonboerderij

Achterweg 02 – Woning

Een woonhuis met 3 voormalige bollenschuren.

Kadaster: C-0962. Bouwjaar: ca 1900.

Het is een karakteristiek woonhuis aan het begin van de Achterweg vanaf ’t Vierkant tegenover de Grote kerk. Het woonhuis met een brede voorgevel bestaat uit één woonlaag met daarboven een zolderverdieping. Het huis heeft een zogenaamd zadeldak met de nok evenwijdig aan de straat en in het midden een kleine dakkapel. ‘De voorgevel in kruisverband is eenvoudig doch stijlvol gedetailleerd’ staat er in de officiële beschrijving. Het huis heeft een asymmetrische indeling met links 3 en rechts 2 ramen, ieder met een 6-ruits houten schuifvenster. De voordeur staat daar tussenin. De bovenkanten van de ramen en de deur zijn licht ‘getoogd’ (gebogen) en mooi versierd in 2 kleuren. Aan de onderkant van de voorgevel is een hoge aangesmeerde plint gemaakt om optrekkend vocht tegen te gaan. Langs de dakgoot bevindt zich een brede sierlijst. De kopgevels aan de zijkanten worden afgesloten met bewerkte houten windveren en een gevelmakelaar. Wat verder opvalt is de houten laaddeur in de rechter zijgevel naar de zolderverdieping.

 

Het bouwjaar is 1878

Bij de officiële beschrijving van het monument staat dat het omstreeks 1900 is gebouwd. In het kadaster staat echter dat de woning in 1878 is gebouwd, maar vóór die tijd stond er ook al wat. Deze oudere woning met een bollenschuur uit 1814 is namelijk in 1876 door Jan Vreeburg verkocht aan Gerrit Vreeburg. Er zat in deze schuur een steen gemetseld met het jaartal 1814. Deze schuur werd altijd, tot de afbraak in 1988, bestempeld als de oudste bollenschuur van Lisse. Die steen is vóór de sloop verwijderd. Mogelijk is deze steen dus nog ergens.

Gerrit is niet lang eigenaar geweest, want in 1878 is Georgius Vreeburg eigenaar geworden. Georgius heeft dus blijkbaar een nieuw huis gebouwd. Het woonhuis is in 1882 al weer verkocht aan Antonie van Ruiten. In 1890 is het pand in bezit van Aris van Ruiten. Er is in 1908 een grotere bollenschuur bij gebouwd, want op een oude foto staat het jaartal 1908.

De woning was van 1911 tot 1945 eerst van Petrus Wilhelmus Verdegaal en later van zijn weduwe Catharina Klijn. Daarna ging het eigendom over naar Maria Theodora Klink. In 1981 werd het huis weer verkocht.

 

Vroeger stond hierachter een boerderij

Foto vanaf de Agathakerk. De schuren zijn rond 1988 gesloopt. De schuur met het grijze dak is uit 1908 en de voorste met het rode dak uit 1814.

 

De oude bollenschuur uit 1814

 

De bollenschuur ui 1814

Achter de later gebouwde rode bollenschuur de grote bollenschuur uit 1908

De grote bollenschuur uit 1908

DSL beschrijving klik: Achterweg_2

 

Heereweg 377 en 379 – Dubbel woonhuis

De gevel van deze symmetrische woningen in de Bossche School heeft een ritmische horizontale geleding.

Kadaster: B-2518 en B-2355. Bouwjaar: 1954. Architect: Bureau Paardekooper en Barnhoorn.

Detail van de voordeur van nummer 377

Voor DSL beschrijving klik hier: Heereweg_377-379

Hofje van Six gerenoveerd en kreeg de erepenning

De jaarlijkse erepenning voor renovatie of onderhoud van een historisch pand werd in 2018 uitgereikt aan het gerenoveerde Hofje van Six. Over de restauratie is een boek gemaakt.

Nieuwsflitsen

Nieuwsblad Jaargang 17 nummer 2 Lente 2018

2018 Feestelijke drukte bij de heropening

‘Een Huijs ende Erve op den Broekweg’, dat is wat Pieter Six in 1740 in Lisse koopt en daar start het verhaal van het Hofje van Six. Onlangs, op 26 mei, heropende burgemeester Spruit het totaal gerenoveerde hofje, dat nu bestaat uit de adressen Kanaalstraat 34-42. Eigenlijk is het een klein wonder dat het hofje er nog is. In 2010 gaf gemeente Lisse zelfs een sloopvergunning af voor de huisjes die er dan al sinds 1883 staan.
Die eind 19e-eeuwse nieuwbouw en de daaraan voorafgaande afbraak zal ook toen wel ingegeven zijn door de staat van de woningen. De huizen uit 1883 zijn in de loop van de tijd steeds aangepast en verbeterd. Maar voor de 21e eeuw voldoen de huizen totaal niet aan de eisen van de tijd, er is leegstand en opknappen lijkt te duur. Vandaar de oplossing van sloop. Mien Dol, dan nog de enige bewoonster van het hofje, organiseert een protestactie en ook Oud Lisse laat zich in de bezwaren horen. Heel veel Lissers protesteren tegen de sloop. Gelukkig kwam er “hulp” uit een heel andere hoek. De economische crisis was er de oorzaak van dat de beoogde verkoop van grond en huizen stokte. Het behoud van het hofje, zoals veel mensen wensten, kwam toch weer in zicht. Maar was dat haalbaar? De eigenaar van het hofje, de Diaconie van de Hervormde Gemeente Lisse, moest zich beraden over de toekomst. De taak van een Diaconie is om geld dat zij in kas heeft te besteden aan diaconale doeleinden. Een hypotheek aangaan kan niet en een kostbaar renovatietraject is daardoor moeilijk aan te gaan. Gelukkig bracht Aad Dol uitkomst door Kanaalstraat 34 te kopen. Zo ontstonden financiele mogelijkheden om toch te kiezen voor renovatie. In april 2016 wordt dit besluit genomen. Er wordt een gedegen bouwplan gemaakt waarin energiebesparende maatregelen hoog in het vaandel staan. De inzet van vele vrijwilligers is ook een middel om kosten te besparen. Eerst moet er gesloopt en dat “rommel opruimen is echt wel buffelen”. In het voorjaar van 2017 wordt gestart met de opbouw. De monumentale uitstraling van het hofje moet aan de buitenzijde behouden blijven. Binnen is hedendaags wooncomfort gewenst. Vorig jaar september, tijdens Open Monumentendag, kon het publiek al zien dat het een fraai project was. Sinds december 2017 zijn de 4 gerenoveerde hofjeswoningen weer bewoond. Pieter Six’ doel was indertijd ‘vrije bewooning’ voor “oude en behoeftige Ledemaeten van de Gereformeerde Christelijke Religie” . Die doelstelling is natuurlijk achterhaald. De huisjes zijn ongeschikt voor bewoning door ouderen. Er wonen nu jongere huurders. De toewijzing aan huurders verloopt op basis van criteria vanuit de diaconale opdracht en met huren als in de sociale huursector. Maar op een andere manier kan toch gewerkt worden aan de opdracht van Pieter Six omdat de Diaconie met de opbrengst van de huur van de huidige huurders, de ‘bedeelden en behoeftigen’ van onze tijd kan helpen.

Erepenning

Uitreiking penning aan het Diaconie bestuur

Vereniging Oud Lisse reikt jaarlijks een erepenning uit als blijk van waar dering voor renovatie of behoud van een pand. De inspanningen en het fraaie resultaat bij de renovatie van het Hofje van Six sprong er dit jaar natuurlijk uit. Na de jaarvergadering werd de penning door de heer Cor Dol namens “Oud Lisse” overhandigd aan het bestuur van de Diaconie. Cor Dol verzamelt al jaren verhalen en beelden van het hofje en is natuurlijk een warm pleitbezorger voor behoud van het hofje. Dat de Diaconie toch kans heeft gezien om de renovatie alsnog te realiseren was voor “Oud Lisse” ook een enorme opsteker. De Vereniging heeft zich steeds sterk gemaakt voor dit behoud.

Boekwerk Groot Onderhoud 2017

Laura Bemelman even in het zonnetje gezet

Aan de renovatie van het hofje hebben heel veel vrijwilligers meegewerkt. Er is door velen, vaak belangeloos, aan dit project meegewerkt. Het idee ontstond om al die activiteiten in boekvorm vast te leggen. Conny van der Eijk maakte gedurende het hele renovatietraject foto’s. Laura Bemelman nam op zich het verhaal te maken. Ze interviewde diverse mensen die op één of andere manier betrokken waren bij de renovatie. Het resultaat is een leuk informatief en prettig leesbaar boekwerk. De geschiedenis van het hofje komt natuurlijk aan de orde, maar de nadruk ligt vooral op het hele proces van de renovatie en de keuzes die gemaakt werden. De ervaringen en betrokkenheid van de vele harde werkers bij de renovatie kleuren dit boek. Het eerste exemplaar werd op 26 mei bij de heropening van het hofje overhandigd. Alle werkers krijgen een exemplaar als aandenken. Burgemeester Spruit sprak bij de heropening haar waardering uit voor alle werk dat is verzet met een resultaat dat klinkt als een klok. Lisse is een prachtig gerenoveerd hofje rijk en het boek van Laura Bemelman laat zien waartoe enthousiaste vrijwilligers in staat zijn.

 

HOFJE VAN SIX WEER BEWOOND

U leest over geschiedenis vanaf 1741 en 4 van de 5 woningen zijn gerenoveerd en ondertussen al weer bewoond.

Sporen van vroeger (Lisser Nieuws)

2 januari 2018

door Nico Groen 

Op 8 december j.l. kregen de 4 nieuwe bewoners de sleutel van hun nieuwe woning in het Hofje van Six. De renovatie van 4 van de 5 woningen is in 2017 voortvarend en grondig aangepakt, om deze weer verhuurbaar te maken. Alleen de buitenmuren en het dak bleven staan. Maar het voorste huis (Kanaalstraat 34) is niet gerenoveerd. Dat is in 2017 door de Diaconie van de Hervormde Gemeente verkocht om de renovatie van de 4 andere woningen voor een deel te bekostigen. Het complex van het Hofje van Six is 134 jaar oud.
De renovatie is een mooie gelegenheid om de geschiedenis eens te bekijken.
 
De Diaconie krijgt in 1741 een legaat van Pieter Six jr.
Pieter Six jr (1686/1755) was een telg uit de rijke koopmansfamilie Six uit Amsterdam. Zij verdienden hun geld onder andere met de lakenververij. Zij belegden hun geld in landerijen en huizen. Zo waren zij bijvoorbeeld in het bezit van Grotenhof aan de Achterweg in Lisse. Pieter was Schepen van Amsterdam en daar later zelfs burgemeester. Hij was in 1720 ook medebewindvoerder van de VOC.
Pieter Six jr koopt in 1740 2 huisjes aan de Kanaalstraat op de locatie rond de poort naar de nu gerestaureerde panden. Daar woonden toen al 4 personen. Hij is niet lang in het volledige bezit gebleven. In 1741 legateerde Pieter Six jr de helft  aan de Diaconie van de Gereformeerde Kerk (later Hervormde Gemeente geheten). Er mochten 4 oudere personen wonen, “mits zij behoeftige ledematen van Gereformeerde Christelijke Religie waren”. Per huis woonden er dus 2 personen. Zij mochten daar voor niets wonen en kregen nog ieder 100 gulden per jaar als leefgeld. Ook de  Diaconie kreeg voor onderhoud en toezicht 100 gulden per jaar. Na het overlijden van Pieter Six in 1755 wordt op basis van een bijzondere bepaling in het testament de Diaconie pas in 1797 volledig eigenaar van het Hofje. Zij ontvangt dan bovendien 10.000 gulden, mogelijk voor nieuwbouw, want in 1809 zijn er 6 hoofdbewoners.
Nog eens zo’n bedrag bleef beschikbaar bij de Amsterdamse Weeskamer.
 
Nieuwbouw in 1883
In 1883 werd het westelijk huisje gesloopt. Daar werd toen een nieuw pand met aparte wooneenheden voor 7 gezinnen van een of meer personen onder één dak gebouwd. Bij een renovatie in 1968 werd een nieuwe, ruimere indeling gemaakt, waardoor er 5 hoofdbewoners overbleven. Deze situatie is na het groot onderhoud in 2017 zo gebleven. De buitenkant, zoals die er nu uit ziet, is nog vrijwel hetzelfde als bij de nieuwbouw uit 1883.
Het oostelijk huisje, daar waar later het sigarenwinkeltje van Ligtenberg was, (Kanaalstraat 44), is in 1912 gesloopt en weer herbouwd. Aan de zuidkant waren daar ook 2 eenkamer woningen aangebouwd. Er konden toen 3 gezinnen met een of meer personen wonen. Totaal in het Hofje dus 10 hoofdbewoners.
In 1926 werd Kanaalstraat 44 gekocht door de hoofdbewoner Dirk Schrier en hoorde het eigenlijk niet meer bij het Hofje. De Diaconie had geld nodig en daarom werd het verkocht.
Helaas is na de verkoop van Kanaalstraat 44 door de fam. Ligtenberg aan een projectontwikkelaar dit pand in 2006 gesloopt en vervangen door een modern hoog pand. Hierdoor is de monumentwaardigheid van het Hofje van Six volgens de uitspraak van de rechter ernstig aangetast en is het Hofje van Six niet meer monumentwaardig.
Een werkgroep van Vereniging Oud Lisse is momenteel aan het inventariseren wat de familie Six in Lisse van doen had en wat zij voor Lisse hebben betekend. Na deze inventarisatie zal hierover een artikelenreeks of een boek worden gemaakt.

 

Het Hofje van Six in vroegere tijden Foto uit ‘Het Hofje van Six te Lisse’ van Rob Pex.

 

EREPENNING 2015 VOOR HEEREWEG 46

Sporen van vroeger (Lisser Nieuws)                                       24 februari 2015

door Nico Groen

De Vereniging Oud Lisse is vanaf de oprichting in 1991 altijd zeer betrokken geweest bij het behoud en het verfraaien van markante panden. Om bewoners van deze panden te stimuleren om hun woning of bollenschuur goed te onderhouden, is al vrij snel de erepenning van de Vereniging Oud Lisse ingesteld. Dit als blijk van waardering voor bewoners die zich op een bijzondere manier hebben ingespannen om hun pand op een goede en verantwoorde manier te onderhouden.
Ieder jaar wordt op de jaarvergadering van de Vereniging Oud Lisse deze erepenning uitgereikt aan een markant gebouw, dat op een goede manier gerestaureerd is. Op de jaarvergadering van 17 februari maakte Frits Treffers bekend, dat deze erepenning in 2015 naar de bewoners van de woning Heereweg 46 gaat.
Deze woning staat op de hoek van de Heereweg met de Mendeldreef. De bouw stamt uit het begin van de twintigste eeuw en is dus zo’n honderd jaar oud. Het heeft een ‘speelse’ voorgevel.
De eigenaren Jacques en Bibiana de Vroomen hebben alles het laatste jaar grondig opgeknapt. Niet alleen de muren van de woning zijn gerestaureerd maar ook de rommelige schuren zijn verwijderd.
Volgens Treffers zijn onder andere de buitenmuren grondig gereinigd en opnieuw professioneel gevoegd.
Door de aanwezige rommelige schuren was het volgens Treffers een zootje. Mede doordat er een schuur tegen de achtermuur was aangebouwd. Deze reikte zelfs tot de dakgoot. Deze oude schuur tegen de achtergevel is vervangen door een mooi passend laag gebouw met plat dak. De mooie achtergevel komt nu goed uit. Dit is vanuit de Mendeldreef goed te zien.
Een ander groot rommelig gebouw stond aan de Mendeldreef, waar ooit drukkerij Alkemade zat. Later heeft het als opslagplaats voor de winkel van de Vlinder gediend. Het is helemaal gesloopt en vervangen door 3 lage appartementen. Deze passen volgens Treffers goed in de omgeving van de woning.
Volgens Bibiana de Vroomen zijn ze in november 2013 begonnen met de veranderingen en was het in november 2014 helemaal af. “Frits Treffers kwam vorig jaar deze tijd al kijken of we voor de erepenning in aanmerking zouden kunnen komen. Het was toen echter nog lang niet af. De onderscheiding is dus feitelijk een jaar uitgesteld. We zijn erg verguld, dat we deze penning hebben gekregen”.
De op een groot scherm afgebeelde foto’s van de woning zoals het er nu uitziet, vielen bij de vijftigtal belangstellenden in goede smaak. De stoelen in de zaal van het servicecentrum De Vergulde Zwaan waren namelijk allemaal bezet tijdens de jaarvergadering.
Na de pauze was Herman van der Fange aan de beurt . Hij vertelde met behulp van foto’s, kaarten, schilderijen en tekeningen over de geschiedenis van het Haarlemmermeer. Vóór de droogmaking in de jaren 1849-1853 was het Haarlemmermeer een enorme watervlakte, die aan de randen, onder andere van de Lisserbroekpolder bij storm steeds meer land afknabbelde. Hij eindigde zijn verhaal met het huidige gebruik, de bewoning en industrie van deze buurgemeente van Lisse .

De familie de Vroomen kreeg de erepenning als blijk van waardering voor de restauratie van hun huis. Foto Oud Lisse.

3e Poellaan 62 – Boerderij ‘Ouderzorg’

Boerenwoonhuis met aangebouwde stal en wagenschuur.

Kadaster: E-3561. Bouwjaar: 1925. 

Het woonhuis heeft een symmetrische voorgevel en een bouwmassa van één bouwlaag met borstwering. Mansarde schilddak met de nok haaks op de weg. De stal is veel lager en heeft een bouwlaag onder een zadeldak. De gevel van het woonhuis bestaat uit rood-grauwe baksteen in halfsteensverband op een trasraam. Op de penanten ter weerszijden van de ramen op de verdieping zijn drie gepleisterde vlakken aangebracht. In die vlakken is de tekst aangebracht: OUDER 1925 ZORG.

Boerderij Ouderzorg  met 2 fraaie hekpeilers

DSL beschrijving Klik: Poellaan__Derde_62