De Waterwolf

De stormen van 1836 hebben het water van het Haarlemmer Meer tot aan de poorten van Leiden en Amsterdam gebracht. Het jaar daarop benoemde Koning Willem I een staatscommissie met de opdracht een droogmakingsplan en een kostenbegroting te maken. Op 22 maart 1839 wordt de wet Droogmaking Haarlemmermeer door de koning ondertekend. Op 5 mei 1840 wordt de eerste spade voor het graven van de Ringvaart in de grond gestoken wat de officiële start werd van de droogmaking. Duizenden arbeiders zijn vanaf dat moment aan het werk om met schop en spade de ruim 60 kilometer lange Ringdijk en Ringvaart aan te leggen. Bij het graven van de Ringvaart wordt zoveel mogelijk de bestaande oever gevolgd. Soms zijn uitsnijdingen noodzakelijk, zoals bij de Lisserbroekpolder. In 1845 is de Ringvaart gegraven en de Ringdijk opgeworpen. Het Meer kan drooggelegd worden. In juni 1848 wordt gestart met de droogmaking van het Meer, met traditionele windkracht en vanaf april 1849 geassisteerd door de stoomgemalen. In het voorjaar van 1852 komt de bodem van het Meer in zicht en op 1 juli 1852 is het Meer droog (uit Geschiedenis van Haarlemmermeer – Toen Haarlemmermeer.nl).

Aan het einde van de Broekweg (later Kanaalstraat), kwam de Ringvaart en het Brugwachtershuis

Het huis van de brugwachter en de Lisserbrug

Een groot deel van het weiland rond het eind van de Broekweg (nu Kanaalstraat) in de Lisserbroekpolder was lange tijd eigendom van de familie Vreeburg. Een deel van deze grond, eigendom van voerman Jan Vreeburg uit Lisse, wordt onteigend voor de aanleg van de Ringvaart, Ringdijk en het brugwachtershuis.

Het huisje aan de Ringdijk is in 1846 gebouwd. Het was toen eigendom van ‘De directie van de droogmaking van de Haarlemmermeer’. In het Bevolkingsregister van 1840-1850 komt het adres voor het eerst voor als Huis Ringvaart 180g. Huis 180 a t/m f behoort dan al tot het Hofje van Six en Huis 181 stond ongeveer daar waar later de hoek van de Van der Veldstraat later was. Aan weerszijden van de voormalige Broekweg waren dit lange tijd de laatste huizen tussen het dorp en het Haarlemmer- en Leidsche Meer. Het huis van de brugwachter staat pas op een van de laatste bladzijden in het boek van het Bevolkingsregister ingeschreven, pas ná het laatste Huis 205 en zelfs ná het turfschip in de Gracht van schipper Teunis Kranenburg, omdat het huis bij het inrichten van het boek in 1840 nog niet gebouwd was.

Op Kadaster Hulpkaart 21 LSE00_D_0_1 is de Ringvaart ingetekend met de brug tussen Lisse en Lisserbroek. Rechts boven de brug is Huis D695 ingetekend, het eerste brugwachtershuisje van Lisse.

Brugwachter Alders

Jacob Alders komt als opzichter van Rijks Waterstaat met zijn vrouw Catharina Rus in dit huis wonen, samen met zoon Albert en nog zeven kinderen. In 1850 is het adres gewijzigd in Ringdijk 180bis.

Jacob en zijn vrouw vertrekken met de meeste kinderen in 1858 naar de Haarlemmermeer. Zoon Albert Alders en zijn vrouw Johanna van der Tang blijven hier. Albert wordt de eerste  brugwachter of zoals in het Bevolkingsregister staat: ‘brugoverhaalder’. Het huis is niet het eigendom van de familie maar vanaf 1859 eigendom van ‘De Haarlemmermeerpolder’.

Het adres wordt gewijzigd in Lisserbroekpolder 180bis maar wordt omgenummerd tot Huis 320. Brugwachter Albert Alders  en zijn vrouw hebben nu vijf kinderen. Het huis wordt opnieuw omgenummerd, nu tot Huis 381. Er worden nog twee kinderen geboren waarvan er een op ruim drie- jarige leeftijd overlijdt.

Vader Albert overlijdt in januari 1892, moeder en twee dochters verhuizen en zoon Aart Jacobus trouwt in oktober 1892 met Pietertje Oosthoek, die hoewel geboren in de Haarlemmermeer wel in Lisse gedoopt is. Aart Jacobus volgt zijn vader op en wordt de nieuwe burgwachter  en al snel worden de eerste kinderen Alders geboren.

Het oude brugwachtershuis wordt afgebroken en vervangen door een nieuw huis. Ook hun adres is vernieuwd tot D223. Het betreft dan een vrijstaande brugwachterswoning van één verdieping plus zolder met zadeldak, de nok haaks op de straat, gelegen nabij de Ringvaart, met op de oever een klein brugwachtershuisje met pannendak, de nok evenwijdig aan de straat.

Aart Jacobus en zijn vrouw krijgen een groot gezin, in 1913 wordt het tiende en laatste kind geboren. Het huis krijgt nu adres E113 dat rond 1921 wordt omgezet in Kanaalstraat 207.

Op de achtergrond links het brugwachtershuis, rechts ervan de oude rolbrug

Brugwachter Aart Jacobus Alders overlijdt in 1933. Er is geen zoon die hem in deze functie opvolgt. Er zijn veel huizen bijgebouwd tussen het dorp en de Lisserbrug en rond 1954 is het adres Kanaalstraat 243 geworden. In het adresboek komt daar de naam A. de Keijzer voor als brugwachter. In 1966 wordt het huisnummer gewijzigd in 265.

De opstallen van het brugwachtershuis worden gesloopt in 1991 en in 1994 is op de locatie van dit huis en enkele andere panden aan het eind van de Kanaalstraat het appartementencomplex ‘Ouverture’ gebouwd. Het adres is nu Kanaalstraat 257 t/m 295.

Nadere informatie Kanaalstraat 265

Wat Wie Waar Bron
Eigenaar (art. 136) Jan Vreburg Perceel D389 Ged. onteigening 1844
Eigenaar (art. 243) Jan Vreburg Perceel D388/D389 Splitsing door onteigening d. j. 1848
Eigenaar (art. 244) De Directie van de droogmakerij van de Haarlemmermeer Perceel D642

 

Perceel D695 (was D389)

Hulpkaart D21 d.j. 1847

Huis en erf

Bewoner Jacob Alders Huis Broekweg 180g BR 1840-1850
Bewoner Jacob Alders;  zoon Albert Alders Huis Ringdijk 180bis BR 1850-1860
Eigenaar (art. 441) De Haarlemmermeer- polder Perceel D 695 Huis en Erf d.j. 1859 overgedragen
Bewoner Albert Alders Lisserbroekpolder 180bis wordt Huis 320 BR 1860-1870
Bewoner Albert Alders Huis 320 wordt 381 BR 1870-1880
Bewoner Albert Alders;  zoon Aart Jacobus Alders Huis 381 wordt D223 BR 1890-1900
Sloop en nieuwbouw De Haarlemmermeer- polder Huis, schuur en dijk D2093 (was D695) Hulpkaart D302 d.j. 1907
Bewoner Aart Jacobus Alders Huis D223 wordt E113 BR 1910-1920
Bewoner Aart Jacobus Alders E113 wordt Kanaalstraat 243 Inv. 1018, Belasting

1920-1921

Bewoner Arnoldus de Keizer Kanaalstraat 243 Adresboek 1954-55
Adres Kanaalstraat 243 Kanaalstraat 265 1966, Beeldbank Lisse
Kanaalstraat 265 Sloop 1991 Nieuwbouw 1994 Beeldbank Lisse
Kanaalstraat 257 t/m

295

Nieuwbouw 1994 Appartementencomplex De Ouverture

Perceel D7446

Veldwerk D1431 d.j. 1993; Beeldbank Lisse

Genealogische informatie Bewoners Kanaalstraat 265

Jacob Alders (1733 Durgerdam – 1875 Haarlemmermeer), trouwt 1825 Beemster met Catharina Rus (1801 Schermer – 1871 Haarlemmermeer)
Albert Alders (1825 Ter Aar – 1892 Lisse), trouwt 1858 in Lisse met Johanna van der Tang (1832 – Hillegom -)
Aart Jacobus Alders (1869 Lisse – 1931 Lisse), trouwt 1892 Lisse met Pietertje Oosthoek (1870 Haarlemmermeer – 1957 Lisse)
Arnoldus de Keizer (1896 Maurik/Eck en Wiel – 1953 Lisse), trouwt 1919 Maurik met Martina Vermeer (1899 Maurik – 1966 Den Haag)
zoon Arnoldus de Keizer

De brugwachter op de draaibrug van de Ringvaart,waarschijnlijk Arnoldus de Keizer.